Shloka 30
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
वत्सारान्निध्रुवो जज्ञे रेभ्यश्च सुहमायशाः / रेभ्यस्य रैभ्यो विज्ञेयो निध्रुवस्य निबोधत
Transliteration
vatsārānnidhruvo jajñe rebhyaśca suhamāyaśāḥ / rebhyasya raibhyo vijñeyo nidhruvasya nibodhata
Translation
वत्सारात् निध्रुवो जज्ञे, रेभ्याच्च सुहमा यशाः; रेभ्यस्य पुत्रो रैभ्य इति विज्ञेयः—निध्रुवस्य वंशं निबोधत।
Word by Word
वत्सारात्from Vatsāra
वत्सारात्:
अपादान (Apādāna/source)
TypeNoun
Rootवत्सार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — Ablative singular
निध्रुवःNidhruva
निध्रुवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनिध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
जज्ञेwas born
जज्ञे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — ‘was born’
रेभ्यःfrom Rebhyā
रेभ्यः:
अपादान (Apādāna/source)
TypeNoun
Rootरेभ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन — Ablative singular
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
सुहमा-यशाःSuhamāyaśas
सुहमा-यशाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसुहमा + यशस् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (सुहमा-यशस् = ‘having fame of Suhamā’/‘Suhamāyashas’ as proper name), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रेभ्यस्यof Rebhyā
रेभ्यस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootरेभ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive singular
रैभ्यःRaibhya
रैभ्यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootरैभ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; patronymic ‘son/descendant of Rebhyā’
विज्ञेयःis to be known (as)
विज्ञेयः:
कर्ता-विशेषण (predicative)
TypeAdjective
Rootवि-ज्ञा (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/future passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘to be known as’
निध्रुवस्यof Nidhruva
निध्रुवस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootनिध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive singular
निबोधतunderstand (you all)
निबोधत:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootनि-बुध् (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd), बहुवचन — ‘understand/know (you all)’