Shloka 59
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
माता यथा समाख्याता तर्माभ्यां च पृथक्पृथक् / तेन धात्वर्थयोगेन तत्तदर्थे चकार ह
Transliteration
mātā yathā samākhyātā tarmābhyāṃ ca pṛthakpṛthak / tena dhātvarthayogena tattadarthe cakāra ha
Translation
यथा माता समाख्याता ताभ्यां च पृथक् पृथक्। धात्वर्थयोगतो ह्येतत् तत्तदर्थे चकार ह॥
Word by Word
माताmother
माता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
यथाas
यथा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/just as)
समाख्याताwas named
समाख्याता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (having been named/was called)
ताभ्याम्by those two
ताभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन (Instrumental dual)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पृथक्separately
पृथक्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘separately’
पृथक्each separately
पृथक्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formपुनरुक्ति (repetition for emphasis)
तेनby that/therefore
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular)
धातु-अर्थ-योगेनby the connection with the root-meaning
धातु-अर्थ-योगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधातु (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धातूनाम् अर्थः = धात्वर्थः; धात्वर्थस्य योगः)
तत्-तत्-अर्थेin each respective meaning
तत्-तत्-अर्थे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + तद् (सर्वनाम) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्त-तत्पुरुषः ‘in that-and-that meaning’
चकारhe formed
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (he made/formed)
हindeed/it is said
ह:
Sambandha/Avadharana (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle, narrative emphasis)