Shloka 12
Yadu-vaṃśa and the Haihaya Line: From Yadu to Kārtavīrya Arjuna
Devanagari script
अधर्मं ध्यायमानस्य सहसास्मान्निवारणम् / धर्मेण पृथिवीं जित्वा धर्मेणैवानुपालनम्
Transliteration
adharmaṃ dhyāyamānasya sahasāsmānnivāraṇam / dharmeṇa pṛthivīṃ jitvā dharmeṇaivānupālanam
Translation
अधर्मं ध्यायमानस्य सहसा अस्मान् निवारणम्। धर्मेण पृथिवीं जित्वा धर्मेणैव अनुपालनम्॥
Word by Word
अधर्मम्unrighteousness
अधर्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; Masculine, Accusative, Singular
ध्यायमानस्यof one who is contemplating
ध्यायमानस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु) → ध्यायमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त/आत्मनेपदीय वर्तमान कृदन्तः (शानच्/शतृ-समकक्षः), पुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्; Present participle (middle), Masculine, Genitive, Singular
सहसाsuddenly/forcibly
सहसा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formरीत्यर्थ-अव्ययम् (adverb: suddenly/forcibly)
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, बहुवचनम्; 1st person pronoun, Accusative, Plural
निवारणम्restraining/preventing
निवारणम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनि + वृ (धातु) → निवारण (कृदन्त/भाव-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; Action noun (भाव), Neuter, Nom/Acc, Singular
धर्मेणby righteousness
धर्मेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; Masculine, Instrumental (3rd), Singular
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; Feminine, Accusative, Singular
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive/gerund)
धर्मेणby righteousness
धर्मेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; Masculine, Instrumental, Singular
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)
अनुपालनम्governing/protecting
अनुपालनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनु + पाल् (धातु) → अनुपालन (कृदन्त/भाव-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; Action noun (maintenance), Neuter, Nom/Acc, Singular