Shloka 88
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
सर्वमर्हति कल्याणं कनीयानपि स प्रभुः / अर्हे ऽस्य पूरू राज्यस्य यः प्रियः प्रियकृत्तव
Transliteration
sarvamarhati kalyāṇaṃ kanīyānapi sa prabhuḥ / arhe 'sya pūrū rājyasya yaḥ priyaḥ priyakṛttava
Translation
स प्रभुः कनीयानपि सर्वं कल्याणम् अर्हति। स पूरूराज्यस्य अर्हः, यः प्रियः प्रियकृत्तव च॥
Word by Word
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम-शब्द (pronoun)
अर्हतिdeserves/is worthy of
अर्हति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कल्याणम्welfare/good fortune
कल्याणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकल्याण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कनीयान्younger
कनीयान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकनीयस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुलनात्मक-विशेषण (comparative)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अर्थः ‘even/also’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रभुःthe lord/master
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अर्हे(I) am worthy / should claim
अर्हे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन; अर्थः ‘I should/let me deserve/claim’ (contextually: ‘I am worthy’)
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
पूरोःof Pūru
पूरोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपूरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (genitive singular: पूरोः)
राज्यस्यof the kingdom
राज्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
प्रियःdear
प्रियः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रियकृत्one who does what is pleasing
प्रियकृत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक) + कृ (धातु)
Formकृदन्त-प्रातिपदिक (कृत्-प्रत्ययान्त: कृत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (‘प्रियस्य कर्ता’)
तवof you/your
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; मध्यमपुरुष-प्रयोग (2nd person)