Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 67
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्संनिग्रहेण च / धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावदनुरञ्जयत्
Transliteration
ānṛśaṃsyena śūdrāṃśca dasyūnsaṃnigraheṇa ca / dharmeṇa ca prajāḥ sarvā yathāvadanurañjayat
Translation
शूद्रान् आनृशंस्येन, दस्यून् संनिग्रहेण, सर्वाः प्रजाः धर्मेण च यथावत् अनुरञ्जयत्।
Word by Word
आनृशंस्येनby compassion; by non-cruelty
आनृशंस्येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootआनृशंस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
शूद्रान्Śūdras
शूद्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha-bodhaka (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
दस्यून्bandits; robbers
दस्यून्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदस्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
संनिग्रहेणby restraint; by control/punishment
संनिग्रहेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसंनिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha-bodhaka (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
धर्मेणby dharma; by righteousness
धर्मेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha-bodhaka (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
प्रजाःsubjects; people
प्रजाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘प्रजाः’)
यथा-वत्properly; duly
यथा-वत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + वत् (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्यय (adverb), प्रकारवाचक: properly/according to rule
अनुरञ्जयत्pleased; gratified
अनुरञ्जयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-रञ्ज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद