Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 55
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
पूर्वमेवाहमश्रौषं विजित्य सकलां महीम् / सबलोनगरीं प्राप्तः कृतदारो भवानिति
Transliteration
pūrvamevāhamaśrauṣaṃ vijitya sakalāṃ mahīm / sabalonagarīṃ prāptaḥ kṛtadāro bhavāniti
Translation
पूर्वमेवाहमश्रौषं विजित्य सकलां महीम्। सबलोनगरीं प्राप्तः कृतदारो भवानिति॥
Word by Word
pūrvamformerly, earlier
pūrvam:
Sambandha (सम्बन्ध/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb), कालवाचक (temporal: formerly/before)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थ (emphasis)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
aśrauṣamI heard
aśrauṣam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formलुङ् लकार (Aorist/परोक्षभूत), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
vijityahaving conquered
vijitya:
Purvakala (पूर्वकाल/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootvi√ji (धातु)
Formकृदन्त—ल्यप् (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having done)
sakalāmentire
sakalām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsakala (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण
mahīmthe earth
mahīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
sa-bala-nagarīmthe city along with its army
sa-bala-nagarīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsa (सह/सम्-प्रातिपदिक) + bala + nagarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/समासार्थ: 'with army (and) city' (सह-सम्बन्ध)
prāptaḥhaving reached, arrived
prāptaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra√āp (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past active participle in sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
kṛta-dāraḥmarried (having taken a wife)
kṛta-dāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta + dāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: 'made (one's) marriage' = married
bhavānyou (honorific)
bhavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhavat (प्रातिपदिक/सर्वनामवत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम (honorific 'you')
itithus, that
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसमाप्ति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, इति-उक्त्यर्थ (quotative particle)