Shloka 44
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
बलेः पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / बालेया नाम विख्याता गणा विक्रान्तपौरुषाः
Transliteration
baleḥ putrāśca pautrāśca śataśo 'tha sahasraśaḥ / bāleyā nāma vikhyātā gaṇā vikrāntapauruṣāḥ
Translation
बलेः पुत्राः पौत्राश्च शतशोऽथ सहस्रशः। ‘बालेयाः’ इति विख्याता गणा विक्रान्तपौरुषाः॥
Word by Word
बलेःof Bali
बलेः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
पौत्राःgrandsons
पौत्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपौत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
शतशःby hundreds
शतशः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशतशस् (अव्यय)
Formपरिमाण/प्रकारार्थक अव्यय (adverb: by hundreds)
अथthen/and
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक अव्यय (then/and then)
सहस्रशःby thousands
सहस्रशः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formपरिमाणार्थक अव्यय (adverb: by thousands)
बालेयाःthe Bāleyas (a group)
बालेयाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबालेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (गण-नाम)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/apposition marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामनिर्देशार्थक अव्यय (particle: by name/called)
विख्याताःwell-known
विख्याताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम्
गणाःgroups/hosts
गणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
विक्रान्तपौरुषाःof mighty valor / having heroic prowess
विक्रान्तपौरुषाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविक्रान्त (प्रातिपदिक/क्तान्त) + पौरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—विक्रान्तं पौरुषं येषां ते (बहुव्रीहिरपि सम्भवति), परन्तु रूपतः गुणवाचक-समासः; विशेषणम्