Shloka 19
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
दत्त्वा चाभिमतं तस्मै तत्रेवान्तरधादथ / सो ऽपि दैत्यस्तदा सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
Transliteration
dattvā cābhimataṃ tasmai tatrevāntaradhādatha / so 'pi daityastadā sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam
Translation
तस्मै अभिमतं वरं दत्त्वा ब्रह्मा तत्रैव अन्तरधात्। स दैत्योऽपि तदा स्थावरजङ्गमं सर्वं जगत् अवलोकयामास।
Word by Word
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अभिमतम्the desired (boon)
अभिमतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअभिमत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘desired (thing)’
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th case), एकवचन; dative
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
एवindeed
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphasis)
अन्तरधात्disappeared
अन्तरधात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्तर्धा (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अथthen
अथ:
Sambandha (अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक निपात (also/even)
दैत्यःthe Daitya (demon)
दैत्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘जगत्’)
जगत्world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
स्थावरजङ्गमम्immobile and mobile (beings)
स्थावरजङ्गमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थावर (प्रातिपदिक) + जङ्गम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (स्थावरं च जङ्गमं च) विशेषणम् ‘जगत्’