Shloka 42
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
आस्यतामिति होवाच सह सर्वैर्नरेश्वरैः / उपाविशत्ततो राजा काञ्चने परमासने
Transliteration
āsyatāmiti hovāca saha sarvairnareśvaraiḥ / upāviśattato rājā kāñcane paramāsane
Translation
आस्यतामिति होवाच सह सर्वैर्नरेश्वरैः । उपाविशत्ततो राजा काञ्चने परमासने ॥
Word by Word
आस्यताम्(you all) sit
आस्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (plural); परस्मैपद; आदेश/आज्ञार्थ
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formइति-शब्दः; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle), कथन-प्रसिद्ध्यर्थ/स्मरणार्थ
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपद
सहtogether with
सह:
Sahakari (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे; सह + तृतीया (with + instrumental)
सर्वैःwith all
सर्वैः:
Sahakari (सहकारी)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; विशेषण
नर-ईश्वरैःwith the lords of men (kings)
नर-ईश्वरैः:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् ईश्वराः)
उपाविशत्sat down
उपाविशत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-आस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (then/thereupon)
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
काञ्चनेon golden
काञ्चने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकाञ्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; विशेषण
परम-आसनेon the excellent seat
परम-आसने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; कर्मधारय (परमं आसनम्)