Shloka 2
Bhārgava’s Resolve after His Father’s Slaying
Parashurama’s Vow against the Kshatriyas
Devanagari script
पितुस्तु जीवहरणं शिरोहरणमेव च / तन्मृतेरेव मरणं श्रुत्वा मातुश्च केवलम्
Transliteration
pitustu jīvaharaṇaṃ śiroharaṇameva ca / tanmṛtereva maraṇaṃ śrutvā mātuśca kevalam
Translation
पितुः प्राणहरणं शिरोच्छेदनं च, तथा तस्य मृत्युमरणं, मातुः केवलं तच्छ्रुत्वा।
Word by Word
पितुःof (his) father
पितुः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle (contrast/emphasis)
जीवहरणम्taking of life; killing
जीवहरणम्:
कर्म (Karma/object; as thing heard/considered)
TypeNoun
Rootजीव-हरण (प्रातिपदिक; जीव + हरण)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जीवस्य हरणम्)
शिरःहरणम्beheading; taking the head
शिरःहरणम्:
कर्म (Karma/object; as thing heard/considered)
TypeNoun
Rootशिरस्-हरण (प्रातिपदिक; शिरस् + हरण)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शिरसः हरणम्)
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle (emphasis)
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक अव्यय/conjunction
तत्that
तत्:
कर्म (Karma/object; of श्रुत्वा)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
मृतेःof death
मृतेः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle (emphasis)
मरणम्death; dying
मरणम्:
कर्म (Karma/object; of श्रुत्वा)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वकाल/absolutive; prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (Gerund/Absolutive); श्रु-धातोः क्त्वा
मातुःof (his) mother
मातुः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक अव्यय/conjunction
केवलम्only/merely
केवलम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव/क्रियाविशेषणरूपेण अव्यय (adverbial use)