Shloka 1
Bhārgava’s Resolve after His Father’s Slaying
Parashurama’s Vow against the Kshatriyas
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे सगरोपाख्याने भार्गवचरिते पञ्चचत्वारिंशत्तमोध्यायः // ४५// वसिष्ठ उवाच सगच्छन्पथि शुश्राव मुनिभ्यस्त त्त्वमादितः / राजपुत्रव्यवसितं पित्रौः स्वर्गतिमेव च
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge sagaropākhyāne bhārgavacarite pañcacatvāriṃśattamodhyāyaḥ // 45// vasiṣṭha uvāca sagacchanpathi śuśrāva munibhyasta ttvamāditaḥ / rājaputravyavasitaṃ pitrauḥ svargatimeva ca
Translation
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे सगरोपाख्याने भार्गवचरिते पञ्चचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥४५॥ वसिष्ठ उवाच— स गच्छन् पथि शुश्राव मुनिभ्यः तत्त्वम् आदितः । राजपुत्रव्यवसितं पित्रोः स्वर्गतिमेव च ॥
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थक (quotative/closure particle)
श्रीब्रह्माण्डेin the Śrī Brahmāṇḍa
श्रीब्रह्माण्डे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री+ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय ‘in the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)’
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा+पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय
वायुप्रोक्तेspoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवायु+प्रोक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः वायुनाऽ प्रोक्तम् (तृतीया-तत्पुरुष) + क्त (प्रोक्त)
मध्यमभागेin the middle section
मध्यमभागे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्यम+भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय
सगरोपाख्यानेin the Sagara episode
सगरोपाख्याने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसगर+उपाख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः सगरस्य उपाख्यानम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
भार्गवचरितेin the Bhārgava narrative
भार्गवचरिते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभार्गव+चरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः भार्गवस्य चरितम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
पञ्चचत्वारिंशत्तमःforty-fifth
पञ्चचत्वारिंशत्तमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चचत्वारिंशत्+तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (संख्या) + तम (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सगच्छन्while going
सगच्छन्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्+गम् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘going along’
पथिon the path
पथि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
शुश्रावheard
शुश्राव:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुनिभ्यःfrom sages
मुनिभ्यः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
आदितःfrom the beginning
आदितः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (ablatival adverb) ‘from the beginning’
राजपुत्रव्यवसितम्the prince’s resolve/undertaking
राजपुत्रव्यवसितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराजपुत्र+व्यवसित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः राज्ञः पुत्रः (षष्ठी-तत्पुरुष) + व्यवसित (क्त) ‘the resolve/undertaking of the prince’
पित्रोःof the two parents
पित्रोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, द्विवचन
स्वर्गतिम्the going to heaven
स्वर्गतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग+गति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः स्वर्गस्य गतिः (षष्ठी-तत्पुरुष)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)