Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 14
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā
Forbearance
Devanagari script
वसिष्ठ उवाच एवं पित्रा समादिष्टं विज्ञाय नृपनन्दन / रामः प्रोवाच पितरं क्षमाशीलमरिन्दमम्
Transliteration
vasiṣṭha uvāca evaṃ pitrā samādiṣṭaṃ vijñāya nṛpanandana / rāmaḥ provāca pitaraṃ kṣamāśīlamarindamam
Translation
वसिष्ठ उवाच- हे नृपनन्दन! पित्रा एवं समादिष्टं विज्ञाय क्षमाशीलम् अरिन्दमं पितरं रामः प्रोवाच।
Word by Word
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
पित्राby the father
पित्रा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
समादिष्टम्commanded/ordered
समादिष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-√दिश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (आज्ञापितम्)
विज्ञायhaving understood
विज्ञाय:
Kriya-sambandha (क्रियासम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवि-√ज्ञा (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (absolutive/gerund)
नृप-नन्दनO prince (king's son)
नृप-नन्दन:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (Vocative), पुंलिङ्ग, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नृपस्य नन्दनः)
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
प्रोवाचsaid (forth)
प्रोवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पितरम्to the father
पितरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
क्षमाशीलम्forbearing, patient
क्षमाशीलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षमा (प्रातिपदिक) + शील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (क्षमायाः शीलम् = क्षमाशीलः)
अरिन्दमम्subduer of enemies
अरिन्दमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअरि (प्रातिपदिक) + दम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (अरिं दमयति इति)