Shloka 9
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
अप्रधृष्यतमं लोके तमृषिं राजकिङ्कराः / भर्त्राज्ञया प्रसह्यैनं परिवव्रुः समन्ततः
Transliteration
apradhṛṣyatamaṃ loke tamṛṣiṃ rājakiṅkarāḥ / bhartrājñayā prasahyainaṃ parivavruḥ samantataḥ
Translation
अप्रधृष्यतमं लोके तं मुनिं राजकिङ्कराः। भर्तुराज्ञया बलात् तं समन्ततः परिवव्रुः॥
Word by Word
apradhṛṣya-tamammost unassailable
apradhṛṣya-tamam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roota-pradhṛṣya (कृदन्त/प्रातिपदिक) + tama (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तमप्-प्रत्ययान्त (superlative) विशेषण
lokein the world
loke:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (locative)
tamthat (him)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (pronoun)
ṛṣimsage
ṛṣim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
rāja-kiṅkarāḥking’s servants
rāja-kiṅkarāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + kiṅkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञः किङ्कराः)
bhartr-ājñayāby the master’s order
bhartr-ājñayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbhartṛ (प्रातिपदिक) + ājñā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भर्तुः आज्ञया)
prasahyaforcibly, having overpowered
prasahya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpra-sah (धातु)
Formअव्यय; तुमुन्-भावे ल्यप् (gerund/क्त्वान्त-अव्यय)
enamthis (him)
enam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (enad-pronoun)
pari-vavruḥsurrounded
pari-vavruḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpari-√vṛ (वृञ्/वृ धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
samantataḥon all sides
samantataḥ:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsamantatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण