Shloka 68
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
न्यवेदयद्यथान्यायमात्मनश्च समीहितम् / श्रुत्वैतदखिलं राजन्रामेण समुदीरितम्
Transliteration
nyavedayadyathānyāyamātmanaśca samīhitam / śrutvaitadakhilaṃ rājanrāmeṇa samudīritam
Translation
स तद् यथान्यायम् आत्मनः समीहितं न्यवेदयत्। एतदखिलं रामेण समुदीरितं श्रुत्वा, हे राजन्।
Word by Word
न्यवेदयत्(he) informed, reported
न्यवेदयत्:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनि + √विद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
यथाas, according to
यथा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (adverb: 'as, according to')
न्यायम्proper rule, propriety
न्यायम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootन्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी विभक्ति (genitive/6th), एकवचन (singular)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
समीहितम्desired, intended
समीहितम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसम् + √ईह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√श्रु (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive): 'having heard'
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
अखिलम्entire, whole
अखिलम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषण (qualifier) of एतत्
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सम्बोधन विभक्ति (vocative), एकवचन (singular)
रामेणby Rama
रामेण:
Kartṛ-karaṇa/Agent-Instrument (कर्तृ/करण)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (instrumental/3rd), एकवचन (singular)
समुदीरितम्uttered, spoken
समुदीरितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + उद् + √ईर्/√ईरय् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषण of एतत्