Shloka 11
ऋषिसर्गवर्णन (Rishi-Sarga Varṇana) — Account of the Creation/Origination of Sages and Beings
Devanagari script
अथ पुत्रसहस्रं स वैरण्याममितौजसम् / असिक्न्यां जनयामास दक्षः प्राचे तसः प्रभुः
Transliteration
atha putrasahasraṃ sa vairaṇyāmamitaujasam / asiknyāṃ janayāmāsa dakṣaḥ prāce tasaḥ prabhuḥ
Translation
अथ पुत्रसहस्रं स वैरण्याममितौजसम् । असिक्न्यां जनयामास दक्षः प्राचेतसः प्रभुः ॥
Word by Word
अथthen
अथ:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then)
पुत्र-सहस्रम्a thousand sons
पुत्र-सहस्रम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; Accusative singular; षष्ठी-तत्पुरुष (पुत्राणां सहस्रम्)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular
वैरण्याम्in Vairaṇī
वैरण्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location; in/through)
TypeNoun
Rootवैरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular
अमित-ओजसम्of immeasurable vigor
अमित-ओजसम्:
कर्म (Karma/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootअमित (प्रातिपदिक) + ओजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; Accusative singular; qualifies पुत्रसहस्रम्
असिक्न्याम्in Asiknī
असिक्न्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location; in/through)
TypeNoun
Rootअसिक्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular
जनयामासbegot; generated
जनयामास:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलिट् (Periphrastic perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
दक्षःDakṣa
दक्षः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular
प्राचेतसःPrācetasa
प्राचेतसः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootप्राचेतस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular; epithet qualifying दक्षः
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular; in apposition to दक्षः