Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 8
Aśauca-vidhi (Rules of Impurity) within Śrāddha-kalpa — Chapter on Testing/Selecting Brahmanas and Honoring the Atithi
Devanagari script
तस्मादतिथिमायान्तमभिगच्छेत्कृताञ्जलिः / पूजयेच्चार्घ्यपाद्याभ्यां तथाभ्यञ्जनभोजनैः
Transliteration
tasmādatithimāyāntamabhigacchetkṛtāñjaliḥ / pūjayeccārghyapādyābhyāṃ tathābhyañjanabhojanaiḥ
Translation
तस्मात् अतिथिमायान्तम् अभिगच्छेत् कृताञ्जलिः। अर्घ्यपाद्याभ्यां पूजयेत् तथा अभ्यञ्जनभोजनैः॥
Word by Word
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (ablative used adverbially), पञ्चमी एकवचन; ‘therefore/from that reason’
अतिथिम्guest
अतिथिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आयान्तम्coming, arriving
आयान्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootया (धातु) → आयान्त (शतृ/कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies atithim
अभिगच्छेत्should go to/approach
अभिगच्छेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘should approach’
कृताञ्जलिःwith folded hands
कृताञ्जलिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (कृतः अञ्जलिः यस्य सः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; describes the approaching person
पूजयेत्should worship/honor
पूजयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘should honor’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction/समुच्चय)
अर्घ्यपाद्याभ्याम्with arghya and pādya (offerings)
अर्घ्यपाद्याभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअर्घ्य + पाद्य (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (अर्घ्यं च पाद्यं च), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), द्विवचन
तथाlikewise, also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb/तुल्यप्रकार)
अभ्यञ्जनभोजनैःwith anointing and food
अभ्यञ्जनभोजनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअभ्यञ्जन + भोजन (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (अभ्यञ्जनं च भोजनं च), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन