Shloka 9
Pitṛ-Śrāddha Vidhi: Rājata-dāna, Kṛṣṇājina, and Vedi/Garta Construction
Ancestral Rite Protocols
Devanagari script
तत्र गर्तास्त्रयः कायार्स्त्रयो दण्डाश्च खादिराः / अरत्निमात्रास्ते कार्या रजतैः प्रविभूषिताः
Transliteration
tatra gartāstrayaḥ kāyārstrayo daṇḍāśca khādirāḥ / aratnimātrāste kāryā rajataiḥ pravibhūṣitāḥ
Translation
तत्र त्रयो गर्ताः कर्तव्याः, तथा खादिरकाष्ठनिर्मिताः त्रयो दण्डाः। ते दण्डा अरत्निमात्राः स्युः, रजतैः सम्यक् प्रविभूषिताः॥
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
गर्ताःpits/holes
गर्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
त्रयःthree
त्रयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
कार्याःto be made
कार्याः:
Vidhaya (विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + यत् (कृत् प्रत्यय) → कार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेय-विशेषण (to be made)
त्रयःthree
त्रयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
दण्डाःstaffs/rods
दण्डाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात (conjunction)
खादिराःof khadira wood
खादिराः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootखादिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; दण्डानां विशेषण (made of khadira/acacia)
अरत्निमात्राःof one aratni in measure
अरत्निमात्राः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअरत्नि (प्रातिपदिक) + मात्रा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (aratni-mātrāḥ = aratneḥ mātrā)
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
कार्याःshould be made
कार्याः:
Vidhaya (विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + यत् (कृत्) → कार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेय-विशेषण
रजतैःwith silver (ornaments)
रजतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरजत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
प्रविभूषिताःwell-adorned
प्रविभूषिताः:
Vidhaya (विधेय)
TypeAdjective
Rootवि + भूष् (धातु) + क्त (कृत्) → विभूषित; उपसर्ग प्र- (प्रविभूषित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)