Shloka 44
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
क्रतौ तस्मिन्क्रतुर्जज्ञे यतस्तस्मात्स वै क्रतुः / अहं तृतीय इत्यत्रिस्तस्मादत्रिः स कीर्त्यते
Transliteration
kratau tasminkraturjajñe yatastasmātsa vai kratuḥ / ahaṃ tṛtīya ityatristasmādatriḥ sa kīrtyate
Translation
तस्मिन्क्रतौ क्रतुरेव जज्ञे, यस्मात् स एव ‘क्रतुः’ इति। ‘अहं तृतीयः’ इत्यत्रिः तस्माद् अत्रिः स कीर्त्यते॥
Word by Word
क्रतौin the sacrifice
क्रतौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th), एकवचन; पुंलिङ्ग
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th), एकवचन; पुं/नपुंसक
क्रतुःKratu (sage/personified)
क्रतुः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; पुंलिङ्ग
जज्ञेwas born/arose
जज्ञे:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
यतःbecause/whence
यतः:
हेतु (Hetu/Cause marker)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धाव्यय (relative adverb) = ‘because/from which’ (ablatival sense)
तस्मात्from that/therefore
तस्मात्:
हेतु/अपादान (Cause/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th), एकवचन; पुं/नपुंसक
सःhe
सः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; पुंलिङ्ग
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक अव्यय (emphatic particle)
क्रतुः(is called) Kratu
क्रतुः:
प्रत्यभिज्ञान/सम्बन्ध (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; पुंलिङ्ग
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Kartā, quoted speech)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; उत्तमपुरुष-प्रयोग (1st person pronoun)
तृतीयःthird
तृतीयः:
विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; पुंलिङ्ग
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निबन्धन अव्यय (quotative)
अत्रिःAtri
अत्रिः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootअत्रि (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; पुंलिङ्ग
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
हेतु/अपादान (Cause/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th), एकवचन
अत्रिः(he is) Atri
अत्रिः:
प्रत्यभिज्ञान (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootअत्रि (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; पुंलिङ्ग
सःhe
सः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; पुंलिङ्ग
कीर्त्यतेis called/celebrated
कीर्त्यते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)