Brahma Purana — Vasiṣṭha on Sāṃkhya: Vidyā–Avidyā, the Twenty-Fifth Principle, and the Akṣara–Kṣara Distinction, Shloka 23
Devanagari script
किं मया कृतम् एतावद् यो ऽहं कालनिमज्जनः यथा मत्स्यो ह्य् अभिज्ञानाद् अनुवर्तितवाञ् जलम् //
Translation
अत्र श्लोकसंख्या त्रयोविंशतितमा निर्दिश्यते; मूलपाठो नोपलभ्यते, अतः क्रमाङ्कमात्रं लिख्यते।
Word by Word
kimwhat
kim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkim (किम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रश्नवाचक
mayāby me
mayā:
Kartṛ-karaṇa (कर्ता-करण/agentive instrumental)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
kṛtamdone
kṛtam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु; क्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि
etāvatso much, this much
etāvat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootetāvat (एतावत् प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; परिमाणवाचक विशेषण
yaḥwho
yaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
ahamI
aham:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
kāla-nimajjanaḥone sunk in time (immersed in temporality)
kāla-nimajjanaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla (काल प्रातिपदिक) + nimajjana (निमज्जन प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कालस्य निमज्जनः)
yathāas, just like
yathā:
Upamāna-dyotaka (उपमान-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय, उपमानवाचक (comparative particle)
matsyaḥa fish
matsyaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootmatsya (मत्स्य प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
hiindeed, for
hi:
Sambandha-dyotaka (सम्बन्ध-द्योतक)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थ/निश्चय-निपात (emphatic/causal particle)
abhijñānātfrom recognition/knowledge
abhijñānāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootabhijñāna (अभिज्ञान प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (cause)
anuvartitavānfollowed, kept to
anuvartitavān:
Kartā (कर्ता)
TypeVerb
Rootanu-√vṛt (अनु√वृत् धातु; क्तवत्-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past active participle, क्तवत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि
jalamwater
jalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjala (जल प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
Speaker
An introspective speaker (likely the bound self/persona in the teaching) expressing remorse; addressed contextually to a king.