Brahma Purana — The Threefold Suffering and the Path to Ultimate Dissolution, Shloka 40
Devanagari script
परिवर्तमानताराक्षि हस्तपादं मुहुः क्षिपन् संशुष्यमाणताल्वोष्ठकण्ठो घुरघुरायते //
Translation
अत्र श्लोकाङ्कः ४० इति निर्दिश्यते; मूलश्लोकः अनुपलब्धः, अतः अनुवादः सूचनामात्रम्।
Word by Word
parivartamānaturning about, rolling
parivartamāna:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpari-√vṛt (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle, शतृ), पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचन (Masculine, Nominative singular); विशेषण
tārā-akṣiḥone whose eyes are like stars (staring eyes)
tārā-akṣiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottārā + akṣi (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular)
hasta-pādamhands and feet
hasta-pādam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothasta + pāda (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular)
muhuḥagain and again, repeatedly
muhuḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootmuhuḥ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
kṣipanthrowing, flinging
kṣipan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√kṣip (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle, शतृ), पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचन; मुख्यक्रियायाः सहायक-क्रिया (concomitant action)
saṃśuṣyamāṇadrying up
saṃśuṣyamāṇa:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṃ-√śuṣ (धातु)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present middle participle, शानच्), पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचन; विशेषण
tālu-oṣṭha-kaṇṭhaḥ(whose) palate, lips, and throat
tālu-oṣṭha-kaṇṭhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottālu + oṣṭha + kaṇṭha (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (समाहार/समुच्चयार्थ); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular)
ghura-ghurāyatemakes a gurgling/rattling sound
ghura-ghurāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootghura-ghurāy (धातु/अनुकरणधातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद (Ātmanepada)
Speaker
Unnamed narrator/teacher addressing a listener.