Brahma Purana — The Naimittika and Prākṛta Dissolutions: Cosmic Absorption into Viṣṇu, Shloka 7
Devanagari script
एष नैमित्तिको नाम विप्रेन्द्राः प्रतिसंचरः निमित्तं तत्र यच् छेते ब्रह्मरूपधरो हरिः //
Translation
अत्र सप्तमे श्लोके—देवपूजाफलम्, शान्तिः समृद्धिः च प्रतिपाद्यते।
Word by Word
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
naimittikaḥoccasional/periodic (causal)
naimittikaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnaimittika (प्रातिपदिक; from nimitta)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
nāmaby name/indeed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-निर्देशक/पदपूरण (particle: ‘called/indeed’)
viprendrāḥO best of Brahmins
viprendrāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvipra + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘विप्राणाम् इन्द्राः’ = best of Brahmins)
pratisaṃcaraḥwithdrawal (dissolution)
pratisaṃcaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprati-saṃ-√car (चर् धातु) + a (प्रातिपदिक/भाववाचक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भाव/क्रिया-नाम (act of withdrawal/return)
nimittamthe cause/occasion
nimittam:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootnimitta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (predicate nominative)
tatrathere/in that case
tatra:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देश/प्रसङ्गवाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘there/in that context’)
yatwhich/that (thing)
yat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
śetelies/reposes
śete:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√śī (शीङ्/शयने धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
brahmarūpadharaḥbearing the form of Brahmā
brahmarūpadharaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbrahman + rūpa + dhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘ब्रह्मरूपं धरति’ = bearing Brahmā-form)
hariḥHari
hariḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Vyāsa to viprendras (brāhmaṇical interlocutors)