Brahma Purana — Krishna Subdues Kaliya and Purifies the Yamuna, Shloka 2
Devanagari script
स जगामाथ कालिन्दीं लोलकल्लोलशालिनीम् तीरसंलग्नफेनौघैर् हसन्तीम् इव सर्वतः //
Translation
अत्र द्वितीयः श्लोकः; मूलपाठस्य सङ्केतमात्रं दृश्यते, तदर्थः प्रमाणपाठेण ज्ञेयः।
Word by Word
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular)
jagāmawent
jagāma:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), अनुक्रम/अनन्तरार्थक (then)
kālindīmthe Kāлиндī (Yamunā)
kālindīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkālindī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular)
lola-kallola-śālinīmhaving restless waves
lola-kallola-śālinīm:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootlola (प्रातिपदिक) + kallola (प्रातिपदिक) + śālinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास: ‘लोलकल्लोल’ (restless waves) + ‘शालिनी’ (possessing)
tīra-saṃlagna-phena-oghaiḥwith masses of foam stuck to the bank
tīra-saṃlagna-phena-oghaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottīra (प्रातिपदिक) + saṃlagna (कृदन्त/प्रातिपदिक) + phena (प्रातिपदिक) + ogha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया (Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुष-समास: ‘तীরে संलग्नाः फेनौघाः’ = foam-floods clinging to the bank
hasantīmsmiling/laughing
hasantīm:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roothas (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ivaas if
iva:
Sambandha (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-वाचक अव्यय (comparative particle)
sarvataḥon all sides/everywhere
sarvataḥ:
Deśa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatas (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
Speaker
Vyasa (narrator) speaking to the listener(s) of the Purana