Previous Verse
Next Verse

Brahma Purana — Khaḍga Tīrtha: The Knowledge-Sword that Cuts Anger, Craving, and Doubt, Shloka 3

कुटुम्बभारात् परितो ह्य् अर्थार्थी परिधावति न किमप्य् आससादासौ ततो वैराग्यम् आस्थितः //

तृतीयं पद्यं ज्ञानवैराग्ययोः मार्गं सूचयति।

kuṭumba-bhārātfrom the burden of family
kuṭumba-bhārāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान/Cause-Source)
TypeNoun
Rootkuṭumba (प्रातिपदिक) + bhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (kuṭumbasya bhāraḥ)
paritaḥall around
paritaḥ:
Desha/Prakara (देश/प्रकार/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootparitaḥ (अव्यय)
Formअव्यय, परितः = सर्वतः (adverb: around/on all sides)
hiindeed / for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle of emphasis/causal)
artha-arthīseeking wealth
artha-arthī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootartha (प्रातिपदिक) + arthin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (arthasya arthī = desirous of wealth)
paridhāvatiruns about
paridhāvati:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootpari + dhāv (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
nanot
na:
Pratishedha (प्रतिषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
kimanything
kim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (interrogative/indefinite in negation)
apieven / at all
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle: even/at all)
āsasādaattained / found
āsasāda:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootā + sad (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
asauthat (man)
asau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootasau (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (demonstrative: that man)
tataḥthen / therefore
tataḥ:
Kāla/Hetu (काल/हेतु/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb: then/from that)
vairāgyamdispassion
vairāgyam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootvairāgya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
āsthitaḥhaving adopted / resorted to
āsthitaḥ:
Kriya (क्रिया/Resultant state)
TypeVerb
Rootā + sthā (धातु) + ta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having resorted to’
Brahmā narrating to Nārada.