Brahma Purana — Daksha’s Sacrifice, Sati’s Self-Immolation, and Uma’s Tapas, Shloka 1
Devanagari script
ब्रह्मोवाच यो ऽसौ सर्वगतो देवस् त्रिपुरारिस् त्रिलोचनः उमाप्रियकरो रुद्रश् चन्द्रार्धकृतशेखरः //
Translation
अथ चतुस्त्रिंशोऽध्यायः आरभ्यते; प्रथमं श्लोकस्थानं ब्रह्मपुराणे निर्दिष्टम्, अर्थः प्रसङ्गतः।
Word by Word
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्ता (speaker)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असौthat (one)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश (that)
सर्वगतःall-pervading
सर्वगतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व-गत (प्रातिपदिक; गत = √गम् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषण
देवःthe god
देवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्रिपुरारिःenemy of Tripura
त्रिपुरारिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि-पुर-अरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘त्रिपुरस्य अरिः’ (enemy of Tripura)
त्रिलोचनःthree-eyed
त्रिलोचनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि-लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (three-eyed)
उमाप्रियकरःdoer of what is dear to Umā
उमाप्रियकरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउमा-प्रिय-कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उमायाः प्रियं करोति’ (one who does what is dear to Umā)
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चन्द्रार्धकृतशेखरःwhose crest is made of the half-moon
चन्द्रार्धकृतशेखरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र-अर्ध-कृत-शेखर (प्रातिपदिक; कृत = √कृ (धातु) क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘चन्द्रस्य अर्धं कृतः शेखरः यस्य’ इति बहिर्वृत्त्या विशेषणवत् (epithet)
Speaker
Brahmā speaking (audience not specified in the provided excerpt)