Brahma Purana — Apsaroyugam Tirtha: The Confluence that Grants Worldly Enjoyment and Liberation, Shloka 15
Devanagari script
मृत्योर् अपि दुराधर्षं भूमिस्थम् इव धूर्जटिम् सहस्रम् एकं वर्षाणाम् ईक्षितुं न च शक्नुतः //
Translation
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; अतः केवलं “१५” इति सङ्ख्यां दृष्ट्वा यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते।
Word by Word
mṛtyoḥof death
mṛtyoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचन
apieven
api:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (particle: even/also)
dur-ādharṣamhard to overpower
dur-ādharṣam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdur (उपसर्ग/अव्यय) + ādharṣa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; नञ्/उपसर्ग-तत्पुरुषार्थः: ‘hard to assail’
bhūmi-sthamstanding on the earth
bhūmi-stham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbhūmi (प्रातिपदिक) + stha (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: ‘standing on the ground’
ivalike/as if
iva:
Upamana-dyotaka (उपमानद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (comparative particle)
dhūrjaṭimDhūrjaṭi (Śiva)
dhūrjaṭim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhūrjaṭi (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; शिवनाम (epithet of Śiva)
sahasrama thousand
sahasram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; संख्या
ekamone (set of)
ekam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (of sahasram)
varṣāṇāmof years
varṣāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th), बहुवचन
īkṣitumto behold
īkṣitum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootīkṣ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्यय; ‘to see/look at’
nanot
na:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
śaknutaḥthey two were able
śaknutaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśak (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), द्विवचन; परस्मैपद
Speaker
Narrator (within Brahmā’s narration); referring to the two Apsarases and Viśvāmitra