Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Viśvarūpa’s Death, Vṛtrāsura’s Manifestation, and the Devas’ Surrender to Nārāyaṇa

युष्मभ्यं याचितोऽश्विभ्यां धर्मज्ञोऽङ्गानि दास्यति । ततस्तैरायुधश्रेष्ठो विश्वकर्मविनिर्मित: । येन वृत्रशिरो हर्ता मत्तेजउपबृंहित: ॥ ५४ ॥

yuṣmabhyaṁ yācito ’śvibhyāṁ dharma-jño ’ṅgāni dāsyati tatas tair āyudha-śreṣṭho viśvakarma-vinirmitaḥ yena vṛtra-śiro hartā mat-teja-upabṛṁhitaḥ

युष्मदर्थं यदा अश्विभ्यां याचितः धर्मज्ञो दध्यङ्‌ङः स्नेहात् अङ्गानि दास्यति; मा संशयः। ततोऽस्यास्थिभिः विश्वकर्मणा विनिर्मितोऽयुधश्रेष्ठो वज्रः मत्तेजउपबृंहितः वृत्रशिरो हर्ता भविष्यति॥

युष्मभ्यम्to you (all)
युष्मभ्यम्:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formबहुवचन, चतुर्थी (4th/Dative)
याचितःhaving been requested
याचितः:
कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootयाच् (धातु) + त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
अश्विभ्याम्by the Aśvins (two)
अश्विभ्याम्:
करण (Karaṇa/Instrument; agent in passive)
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
धर्म-ज्ञःknower of dharma
धर्म-ज्ञः:
कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (knower of dharma)
अङ्गानिlimbs
अङ्गानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
दास्यतिwill give
दास्यति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
सम्बन्ध/काल-निर्देश (Sequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थे (thereafter)
तैःby them
तैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
आयुध-श्रेष्ठःthe best weapon
आयुध-श्रेष्ठः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (best among weapons)
विश्वकर्म-विनिर्मितःcrafted by Viśvakarman
विश्वकर्म-विनिर्मितः:
कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक) + विनिर्मित (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (by/of Viśvakarman, well-made)
येनby which
येन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सम्बन्धसूचक
वृत्र-शिरःVṛtra’s head
वृत्र-शिरः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक) + शिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (Vṛtra’s head)
हर्ताthe taker / remover (slayer)
हर्ता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहृ (धातु) + तृ (कृत्)
Formकर्तरि कृदन्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मत्-तेजः-उपबृंहितःfortified by my splendor
मत्-तेजः-उपबृंहितः:
कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक) + उपबृंहित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (strengthened by my energy)
A
Aśvinī-kumāras (Aśvins)
D
Dadhīci
V
Viśvakarmā
V
Vṛtra

FAQs

This verse states that Dadhīci, described as a knower of dharma, will give his own limbs when requested, enabling the creation of a divine weapon for the devas’ mission.

The verse indicates that when the Aśvins request Dadhīci, he will donate his limbs so that Viśvakarmā can craft the supreme weapon needed to defeat Vṛtra.

The shloka highlights dharma-guided giving: offering one’s resources for a higher, righteous purpose—without selfish motive—when it genuinely benefits others.