Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

Viśvarūpa’s Death, Vṛtrāsura’s Manifestation, and the Devas’ Surrender to Nārāyaṇa

दध्यङ्‌ङाथर्वणस्त्वष्ट्रे वर्माभेद्यं मदात्मकम् । विश्वरूपाय यत्प्रादात् त्वष्टा यत्त्वमधास्तत: ॥ ५३ ॥

dadhyaṅṅ ātharvaṇas tvaṣṭre varmābhedyaṁ mad-ātmakam viśvarūpāya yat prādāt tvaṣṭā yat tvam adhās tataḥ

दध्यङ्‌ङाथर्वणः त्वष्ट्रे मदात्मकं वर्माभेद्यं नारायणकवचं प्रादात्। त्वष्टा तद् विश्वरूपाय ददौ, तस्मात् त्वं प्राप्तवान्। तेन कवचेन दधीचेः शरीरं दृढं जातम्; अतस्तस्य देहं याचस्व॥

दध्यङ्Dadhyaṅ (the sage)
दध्यङ्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदध्यङ् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
आथर्वणःAtharvan-born / of the Atharvan line
आथर्वणः:
कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootआथर्वण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
त्वष्ट्रेto Tvaṣṭṛ
त्वष्ट्रे:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
वर्मarmor
वर्म:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अभेद्यम्unbreakable / impenetrable
अभेद्यम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootअभेद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम्
मत्-आत्मकम्consisting of me / of my essence
मत्-आत्मकम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
विश्व-रूपायto Viśvarūpa
विश्व-रूपाय:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; कर्मधारय-समास
यत्which (that)
यत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
प्रादात्gave
प्रादात्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + दा (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
त्वष्टाTvaṣṭṛ
त्वष्टा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
यत्which (that)
यत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अधाःbelow / down
अधाः:
क्रिया-विशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootअधस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
ततःtherefore / from that (cause)
ततः:
सम्बन्ध/अधिकरण-निर्देश (Context/sequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; हेतौ/अनन्तरार्थे (from that/thereafter)
D
Dadhyaṅ Ātharvaṇa
T
Tvaṣṭā
V
Viśvarūpa
I
Indra
Ś
Śrī Viṣṇu

FAQs

This verse explains that an impenetrable armor, empowered by the Lord’s own potency, was transmitted through sages and devas and ultimately protected Indra—showing that true protection ultimately comes from the Supreme Lord.

He traces the divine origin and lineage of the protective armor Indra received, emphasizing that Indra’s strength and safety depend on arrangements rooted in the Lord’s will and the agency of His devotees.

Rely less on mere material defenses and cultivate devotion, humility, and dependence on the Lord—recognizing that real security comes from divine grace and right spiritual association.