Mantra 3
Sukta 139
Sanskrit (Devanagari)
ये वां दंसांस्यश्विना विप्रासः परिमामृशुः । एवेत्काण्वस्य बोधतम्
IAST Transliteration
yé vā́ṁ dáṁsāṁsy aśvinā víprāsaḥ pári māmṛśúḥ | evét kāṇvásya bodhatam
English Translation (Griffith/Whitney)
The wondrous works of you twain, O Aśvins, which the inspired have wholly handled in their praise—Even so, of Kāṇva’s call take heed; awake thereto.
Translation
हे अश्विनौ! ये वां दंसांसि विप्रासः परिमामृशुः—एवेत् काण्वस्य बोधतम्; तत्र प्रबुध्येथाम्।
Word by Word
येwho/which (those)
ये:
सम्बन्ध/विशेषण (येषां दंसांसि) / कर्तृ-सूचक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्to/for you two; of you two
वाम्:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for you two; your)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्विवचन-प्रातिपदिक) → वाम्
दंसांसिwondrous deeds; marvels
दंसांसि:
कर्म (परिमामृशुः—‘touched/handled’ what?)
TypeNoun
Rootदंस (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
सम्बोधन (addressed)
TypeNoun (proper)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
विप्रासःinspired seers; sages
विप्रासः:
कर्तृ (परिमामृशुः—‘the seers touched/handled’)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
परिaround; fully
परि:
क्रियाविशेषण (verb-modifier)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि
मामृशुःthey touched/handled; they examined
मामृशुः:
क्रिया (मुख्य क्रियापद)
TypeVerb
Rootमृश् (धातु)
एवjust so; indeed
एव:
अवधारण/बल-प्रदर्शन
TypeIndeclinable
Rootएव
इत्indeed; precisely
इत्:
अवधारण
TypeIndeclinable
Rootइत्
काण्वस्यof (the) Kāṇva
काण्वस्य:
सम्बन्ध (whose?—of the Kāṇva)
TypeNoun/Adjective (patronymic)
Rootकाण्व (प्रातिपदिक; कण्व-गोत्र/काण्व-सम्बन्ध)
बोधतम्know/understand; take notice (you two)
बोधतम्:
क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Attribution
Rishi: Kāṇva (lineage marker within the verse)
Devata: Aśvinau
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Wonder at past deeds → confident summons → awakened responsiveness.","listener_experience":"Encouragement and trust; feeling connected to a larger healing story.","intensity":3}