Sukta 17
Rishi: Vratya (subject of the hymn; traditional r̥ṣi attributions are ancillary and variable)
Devata: Vratya / Vyāna; Earth as correlated manifestation
Chandas: Prose-like Atharvanic identification style
अथर्ववेदे १५.१७ सूक्तं व्रात्य-बन्धु-स्वरूपम्। अस्मिन् व्रात्यस्य सर्वव्यापिनी प्राणशक्तिः (व्यानः) पृथिव्यादिभिः विश्व-क्षेत्रैः समीकृता, तथा च ऋतुपर्याय-नियतता (आर्तवम्) पर्यन्तं प्रसार्यते। प्राण-व्यापारान् जगति आरोप्य देश-कालौ पवित्रीकरोति, व्रात्यं च सार्वभौमं सङ्घटक-तत्त्वं स्थापयति; यस्यैक्यस्य परिनिष्पत्तिः ‘अमृतत्वे’ (अमृतत्वम्) रक्षार्था सहायता (ऊतिः) रूपेण भवति।
Mantras
Mantra 1
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । योऽस्य प्रथ॒मो व्या॒नः सेयं भूमिः॑
तस्य व्रात्यस्य—योऽस्य प्रथमो व्यानः (सर्वव्यापी प्राणः)—सेयं भूमिः।
Mantra 2
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । योऽस्य द्वि॒तीयो॑ व्या॒नस्तद॒न्तरि॑क्षम्
तस्य व्रात्यस्य—योऽस्य द्वितीयो व्यानः (सर्वव्यापी प्राणः)—तदन्तरिक्षम्।
Mantra 3
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । योऽस्य तृ॒तीयो॑ व्या॒नः सा द्यौः
तस्य व्रात्यस्य—योऽस्य तृतीयो व्यानः (सर्वव्यापी प्राणः), सा द्यौः (स्वर्गलोकः)।
Mantra 4
तस्य॒ व्रात्य॑स्य ।योऽस्य चतु॒र्थो व्या॒नस्तानि॒ नक्ष॑त्राणि
तस्य व्रात्यस्य—योऽस्य चतुर्थो व्यानः (सर्वव्यापी प्राणः), तानि नक्षत्राणि।
Mantra 5
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । योऽस्य पञ्च॒मो व्या॒नस्त ऋ॒तवः॑
तस्य व्रात्यस्य—योऽस्य पञ्चमो व्यानः प्राणः; ते ऋतवः।
Mantra 6
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । योऽस्य ष॒ष्ठो व्या॒नस्त आ॑र्त॒वाः
तस्य व्रात्यस्य—योऽस्य षष्ठो व्यानः प्राणः; ते आर्तवाः।
Mantra 7
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । योऽस्य सप्त॒मो व्या॒नः स सं॑वत्स॒रः
तस्य व्रात्यस्य—योऽस्य सप्तमो व्यानः प्राणः; स संवत्सरः।
Mantra 8
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । स॒मा॒नमर्थं॒ परि॑ यन्ति दे॒वाः सं॑वत्स॒रं वा ए॒तदृ॒तवो॑ऽनु॒परि॑यन्ति॒ व्रात्यं॑ च
तस्य व्रात्यस्य समानमर्थं परि यन्ति देवाः। संवत्सरं वा एतद्; ऋतवोऽनुपरियन्ति व्रात्यं च संवत्सरं च।
Mantra 9
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । यदा॑दि॒त्यम॑भिसंवि॒शन्त्य॑मावा॒स्यां चै॒व तत् पौ॑र्णमा॒सीं च॑
तस्य व्रात्यस्य यदा आदित्यमभिसंविशन्ति, अमावास्यां चैव तत् पौर्णमासीं च।
Mantra 10
तस्य॒ व्रात्य॑स्य । एकं॒ तदे॑षाममृत॒त्वमित्याहु॑तिरे॒व
तस्य व्रात्यस्य—एकं तदेवेषाममृतत्वमिति; आहुतिरिव (इति) आहुः—साहाय्यं हि तत्।
Frequently Asked Questions
Here the Vrātya is presented less as a social outsider and more as a cosmic person/principle whose pervading breath (Vyāna) constitutes and orders the world.
It uses bandhu (correspondence) logic: Earth is the most immediate, all-supporting ‘field’ of pervasion, so it is identified with the Vrātya’s first Vyāna to sacralize space and ground sovereignty.
It frames deathlessness as a practical protective power: knowing/reciting the Vrātya’s unity and pervasion is treated as a stabilizing, safeguarding force for the community and its order.
Ask anything about Sukta 17 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.