Sutra 14
Devanagari script
कल्याणबुद्धिना सम्भूयार्थं लिप्सेत अन्यथा विक्रमेत ॥ कZ_०७.७.१४ ॥
Transliteration
kalyāṇabuddhinā sambhūyārthaṃ lipseta anyathā vikrameta
Translation
कल्याणबुद्धिना सह सम्भूयार्थं लिप्सेत; अन्यथा विक्रमेत।
Word by Word
कल्याण-बुद्धिनाwith a benevolent/prudent intention (with sound counsel)
कल्याण-बुद्धिना:
TypeNoun
Rootबुद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-एकवचन; (कल्याणा बुद्धिः यस्य/या) इति विशेषण-समास; करण/हेतु-भावे
सम्भूयhaving assembled; jointly; in concert
सम्भूय:
TypeVerb (Gerund)
Rootसम्-भू
Formक्त्वान्त (अव्यय); ‘सम्’ उपसर्ग; अर्थः—समागम्य/एकत्र भूत्वा
अर्थम्the objective/advantage; gain
अर्थम्:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म
लिप्सेतshould seek to obtain
लिप्सेत:
TypeVerb
Rootलभ्
Formआशीर्लिङ्/विधिलिङ्; परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन; धातु-रूप ‘लिप्स्’ (desiderative stem) from √लभ्; अर्थः—प्राप्तुम् इच्छेत
अन्यथाotherwise; if not so
अन्यथा:
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा
Formअव्यय; अर्थः—विपरीते/अन्य-प्रकारे
विक्रमेतshould act with valour; should advance/attack
विक्रमेत:
TypeVerb
Rootवि-क्रम्
Formविधिलिङ्; आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन; ‘वि’ उपसर्ग; अर्थः—पराक्रमं कुर्यात्/आक्रमेत
Entities Mentioned
P
partner/ally with kalyāṇabuddhiFAQs
Joint action is preferred when the partner’s intent is constructive and dependable; absent that, unilateral initiative is safer.