Sutra 41
Devanagari script
ज्यायसा ह्यवगृहीतश्चरति समाभ्यामतिसंधानाधिक्ये वा ॥ कZ_०७.५.४१ ॥
Transliteration
jyāyasā hy avagṛhītaś carati samābhyām atisaṃdhānādhikye vā
Translation
ज्यायसा ह्यवगृहीतः चरति; समाभ्यां वा, अतिसन्धानाधिक्ये वा।
Word by Word
ज्यायसाby/with the stronger (party)
ज्यायसा:
TypeNoun/Adjective
Rootज्यायस् (ज्यायस्/ज्यायसीयस्-तुल्य; comparative stem from गुरु/ज्यायस्)
Formतृतीया-एकवचनम् (करण/हेतु-अर्थे), पुं/नपुं (तुलनात्मक-विशेषणम्)
हिindeed, for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः (हेतु/समर्थनार्थकः)
अवगृहीतःhaving been subdued/overpowered
अवगृहीतः:
TypeVerb (PPP)
Rootअव-ग्रह् (ग्रहँ उपादाने)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्तः (भूतकर्मणि), प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘अवगृहीत’ = अधीनीकृत/वशीकृत
चरतिacts, proceeds, behaves
चरति:
TypeVerb
Rootचर् (चरँ गतौ/आचरणे)
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
समाभ्याम्with/by two equals (two equally matched parties)
समाभ्याम्:
TypeNoun/Adjective
Rootसम (सम)
Formतृतीया-द्विवचनम् (करण/सह-अर्थे); ‘सम’ = समान (द्वौ)
अतिसन्धानाधिक्येwhen there is an excess/advantage of overreaching stratagems
अतिसन्धानाधिक्ये:
TypeNoun
Rootअति-सन्धान-अधिक्य (सन्धान + अधिक्य)
Formसप्तमी-एकवचनम्; समासः—(अति + सन्धान) = अतिसन्धान (अत्यधिक-सन्धान/अतिशय-उपाय-योजना), ततः ‘अतिसन्धानस्य अधिक्ये’ इति षष्ठी-तत्पुरुष-भावः; अधिक्य = प्राबल्य/अधिकता
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formनिपातः (विकल्पार्थकः)
Entities Mentioned
S
stronger allyE
equal alliesFAQs
It is superior skill in constructing, sequencing, and supervising alliances (and counter-alliances) so that even a stronger partner cannot dominate outcomes.