Sutra 3
Devanagari script
तुल्ये सम्पन्नालाभे यो बलवन्तमाक्रम्य भूमिमवाप्नोति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.१०.०३ ॥
Transliteration
tulye sampannālābhe yo balavantam ākramya bhūmim avāpnoti so 'tisaṃdhatte
Translation
तुल्ये सम्भावितलाभे यः बलवन्तम् आक्रम्यापि भूमिम् अवाप्नोति, सः ‘अतिसन्धत्ते’ इति कथ्यते।
Word by Word
तुल्येwhen (the two things are) equal
तुल्ये:
TypeAdjective
Rootतुल्य
Formसप्तमी-द्विवचनम् (नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे/स्त्रीलिङ्गे समानरूपम्); विशेषणम्
सम्पन्नobtained; available; realized
सम्पन्न:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootसम् + √पद् (पद्यते)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; क्त-प्रत्ययान्त (सम्पन्न = प्राप्त/उपस्थित)
अलाभेin (a situation of) non-gain / no profit
अलाभे:
TypeNoun
Rootअ-लाभ
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; (लाभे इति सप्तमी)
यःhe who
यः:
TypePronoun (relative)
Rootयद्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्
बलवन्तम्the stronger (one)
बलवन्तम्:
TypeAdjective
Rootबलवत्
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; विशेष्यः (शत्रुः/परः) अव्यक्तः
आक्रम्यhaving attacked
आक्रम्य:
TypeGerund (Absolutive)
Rootआ + √क्रम्
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययम्; पूर्वक्रिया
भूमिम्land; territory
भूमिम्:
TypeNoun
Rootभूमि
Formद्वितीया-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्
अवाप्नोतिobtains; acquires
अवाप्नोति:
TypeVerb
Rootअव + √आप्
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
सःhe
सः:
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्
अतिसंधत्तेoverreaches in making a treaty/compact; makes an excessive or improper settlement
अतिसंधत्ते:
TypeVerb
Rootअति + सम् + √धा
Formलट्-लकारः, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; (संधत्ते = संधिं करोति/योजयति)
Entities Mentioned
B
balavant (the stronger party)FAQs
Because it converts a cooperative territorial agreement into unilateral acquisition by coercion—exceeding the agreed cooperative framework regardless of relative strength.