Adhyaya 315
Chapter 315: नानामन्त्राः (Various Mantras)
मन्त्रशास्त्रक्रमेऽस्मिन्नध्यायेऽग्निर्देवो बीजाक्षरयुक्तान् ‘फट्’प्रभृत्यादेशान्तान् प्रयोगमन्त्रान् निर्दिशति। ‘हूं’पूर्वकं ‘खेच्छे’पदालङ्कृतं तीव्रान्तसमाप्तं मन्त्ररचनाविधानं प्रोच्यते। ततः सर्वकर्मसाधिनी विद्या, विषनिवारणं, विषाघाताद् मरणासन्नस्य पुनर्जीवनं च कथ्यते। अन्ये लघुमन्त्राः विषशत्रुनिग्रहाय, पापजन्यरोगजयाय, विघ्नदुष्टशक्तिनिवारणाय च विनियोज्यन्ते; वशीकरणप्रयोगोऽपि निर्दिष्टः। अन्ते सर्वसिद्धिप्रदा ‘कुब्जिका-विद्या’ विस्तरेण प्रदर्श्यते, तथा ईशेन स्कन्दायोपदिष्टमन्त्रपरम्पराप्रसङ्गेन परं प्रवचनं सूच्यते।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे स्तम्भनादिमन्त्रा नाम चतुर्दशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चदशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नानामन्त्राः अग्निर् उवाच आदौ हूंकारसंयुक्ता खेचछे पदभूषिता वर्गातीतविसर्गेण ह्रीं हूंक्षेपफडन्तका
इति आग्नेये महापुराणे स्तम्भनादिमन्त्रनाम चतुर्दशाधिकत्रिशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ पञ्चदशाधिकत्रिशततमोऽध्यायः—नानामन्त्राः। अग्निरुवाच—आदौ हूंकारसंयुक्ता, ‘खेच्छे’ इति पदभूषिता, वर्गातीतविसर्गेण ह्रीं-हूं-क्षेप-फडन्तका भवति।
Verse 2
सर्वकर्मकरी विद्या विषसन्धादिमर्दनी ॐ क्षेचछेतिप्रयोगश् च कालदष्टस्य जीवने
सर्वकर्मकरी विद्या विषसन्धादिमर्दनी। ‘ॐ क्षेचछे’ इत्यादिप्रयोगः कालदष्टस्य जीवने स्मृतः।
Verse 3
ॐ हूं केक्षः प्रयोगोयं विषशत्रुप्रमर्दनः स्त्रीं हूं फडितियोगोयं पापरोगादिकं जयेत्
‘ॐ हूं केक्षः’ इति प्रयोगोऽयं विषशत्रुप्रमर्दनः। ‘स्त्रीं हूं फड्’ इति योगोऽयं पापरोगादिकं जयेत्।
Verse 4
खेछेति च प्रयोगो ऽयं विघ्नदुष्टादि वारयेत् ह्रूं स्त्रीं ओमितियोगो ऽयं योषिदादिवशीकरः
‘खे’ इति प्रयोगोऽयं विघ्नदुष्टादि वारयेत्। ‘ह्रूं स्त्रीं ॐ’ इति योगोऽयं योषिदादिवशीकरः।
Verse 5
खे स्त्रीं खे च प्रयोगो ऽयं वशाय विजयाय च ऐं ह्रीं श्रीं स्फें क्षौं भगवति अम्बिके कुब्जिके स्फें ॐ भं तं वशनमो अघोराय सुखे व्रां व्रीं किलि किलि विच्चा स्फ्रौं हे स्फ्रं श्रीं ह्रीं ऐं श्रीमिति कुब्जिकाविद्या सर्वकरा स्मृता भूयः स्कन्दाय यानाह मन्त्रानीशश् च तान् वदे
‘खे स्त्रीं खे’ इति प्रयोगोऽयं वशाय विजयाय च। मन्त्रः—‘ऐं ह्रीं श्रीं स्फें क्षौं भगवति अम्बिके कुब्जिके स्फें ॐ भं तं वशनमो अघोराय सुखे व्रां व्रीं किलि किलि विच्चा स्फ्रौं हे स्फ्रं श्रीं ह्रीं ऐं श्रीम्’—इति। एषा कुब्जिकाविद्या सर्वकरा स्मृता। भूयः स्कन्दाय यानाह मन्त्रानीशः तान् वदे।
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds mantra-formation and deployment: bīja-syllable sequencing (e.g., hūṃ/hrīṃ/strīṃ), inclusion of a defining pada (“khecch(e)”), and forceful terminations like phaḍ, each tied to a specific prayoga (application).
It presents applied powers—protection, healing, obstacle removal, and control—as dharma-situated technologies within the Purāṇic worldview, implying that efficacy should be governed by restraint, right intent, and alignment with higher puruṣārthas rather than mere coercive gain.