Adhyaya 302

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नानामन्त्रा नामैकाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ द्व्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अङ्गाक्षरार्चनम् अग्निर् उवाच यदा जन्मर्क्षगश् चन्द्रो भानुः सप्तसराशिगः पौष्णः कालः स विज्ञेयस्तदा ग्रासं परीक्षयेत्

इत्याग्नेये महापुराणे नानामन्त्रनामैकाधिकत्रिशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ द्व्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः—अङ्गाक्षरार्चनम्। अग्निरुवाच—यदा जन्मर्क्षगे चन्द्रः, भानुः सप्तम-राशिगः, पौष्णः कालः स विज्ञेयः; तदा ग्रासं परीक्ष्य कर्म प्रवर्तयेत्।

Verse 2

कण्टोष्ठौ चलतःस्थानाद्यस्य वक्रा च नासिका कृष्णा च जिह्वा सप्ताहं जीवितं तस्य वै भवेत्

कण्ठोष्ठौ चलतः स्थानाद्यस्य वक्रा च नासिका। कृष्णा च जिह्वा यस्य स सप्ताहं जीवितं भवेत्॥

Verse 3

तारो मेषो विषं दन्ती नरो दीर्घो वणा रसः क्रूद्धोल्काय महोल्काय वीरोल्काय शिखा भवेत्

तारो मेषो विषं दन्ती नरो दीर्घो वणा रसः। क्रूद्धोल्काय महोल्काय वीरोल्काय शिखा भवेत्॥

Verse 4

ह्यल्काय राहसोल्काय वैष्णवोष्टाक्षरो मनुः कनिष्ठादितदष्टानामङ्गुलीनाञ्च पर्वसु

ह्यल्काय राहसोल्काय वैष्णवोऽष्टाक्षरो मनुः। कनिष्ठादितदष्टानामङ्गुलीनाञ्च पर्वसु॥

Verse 5

ज्येष्ठाग्रेण क्रमात्तावन् मूर्धन्यष्टाक्षरं न्यसेत् तर्जन्यान्तारमङ्गुष्ठे लग्ने मध्यमया च तत्

ज्येष्ठाग्रेण क्रमात्तावन् मूर्धन्यष्टाक्षरं न्यसेत्। तर्जन्यान्तारमङ्गुष्ठे लग्ने मध्यमया च तत्॥

Verse 6

तलेङ्गुष्ठे तदुत्तारं वीजोत्तारं ततो न्यसेत् रक्तगौरधूम्रहरिज्जातरूपाः सितास्त्रयः

तलेऽङ्गुष्ठमूले तदुत्तारं न्यसेत्, ततः बीजोत्तारं न्यसेत्। तत्र रूपवर्णाः—रक्तः, गौरः, धूम्रः, हरितः, जातरूपवर्णः, तथा सिताः त्रयः।

Verse 7

एवं रूपानिमान् वर्णान् भावबुद्धान्न्यसेत् क्रमात् हृदास्यनेत्रमूर्धाङ्घ्रितालुगुह्यकरादिषु

एवं रूपान् इमान् वर्णान् भावबुद्ध्या क्रमात् न्यसेत्—हृदि, आस्ये, नेत्रयोः, मूर्ध्नि, अङ्घ्र्योः, तालौ, गुह्ये, करयोः, अन्येषु चाङ्गेषु।

Verse 8

अङ्गानि च न्यसेद्वीजान्न्यस्याथ करदेहयोः यथात्मनि तथा देवे न्यासः कार्यः करं विना

अङ्गेषु बीजानि न्यसेत्। करदेहयोः न्यस्य, यथात्मनि तथा देवेऽपि न्यासः कार्यः—करौ न वर्जयेत्।

Verse 9

हृदादिस्थानगान् वर्णान् गन्धपुष्पै समर्चयेत् धर्माद्यग्न्याद्यधर्मादि गात्रे पीठे ऽम्बुजे न्यसेत्

हृदादिस्थानगान् वर्णान् गन्धपुष्पैः समर्चयेत्। ततः धर्मादीन्, अग्न्यादीन्, अधर्मादीन् च गात्रे, पीठे, अम्बुजे च क्रमात् न्यसेत्।

Verse 10

यत्र केशरकिञ्जल्कव्यापिसूर्येन्दुदाहिनां मण्डलन्त्रितयन्तावद् भेदैस्तत्र न्यसेत् क्रमात्

यत्र केशरकिञ्जल्कव्यापिः स्यात्, तत्र सूर्येन्दुदाहिनीनां मण्डलत्रितयपर्यन्तं भेदान् क्रमात् न्यसेत्।

Verse 11

गुणाश् च तन्त्रसत्वाद्याः केशरस्थाश् च शक्तयः विमलोत्कर्षणीज्ञानक्रियायोगाश् च वै क्रमात्

गुणाश्च तन्त्रसत्त्वाद्याः केशरस्थाश्च शक्तयः—विमला, उत्कर्षिणी, ज्ञाना, क्रिया, योगा—एताः सर्वाः क्रमशः विन्यस्याः/बोध्याः।

Verse 12

प्रह्वी सत्या तथेशानानुग्रहा मध्यतस्ततः योगपीठं समभ्यर्च्य समावह्य हरिं यजेत्

प्रह्वी सत्या तथेशानानुग्रहा मध्यतस्ततः। योगपीठं समभ्यर्च्य समावह्य हरिं यजेत्॥

Verse 13

पाद्यार्घ्याचमनीयञ्च पीतवस्त्रविभूषणं एतत् पञ्चोपचारञ्च सर्वं मूलेन दीयते

पाद्यार्घ्याचमनीयञ्च पीतवस्त्रविभूषणम्। एतत् पञ्चोपचारञ्च सर्वं मूलेन दीयते॥

Verse 14

वासुदेवादयः पूज्याश् चत्वारो दिक्षु मूर्तयः विदिक्षु श्रीसरस्वत्यै रतिशान्त्यै च पूजयेत्

वासुदेवादयः पूज्याश्चत्वारो दिक्षु मूर्तयः। विदिक्षु श्रीसरस्वत्यै रतिशान्त्यै च पूजयेत्॥

Verse 15

हृदास्यनेत्रमूर्धाङ्घ्रिजानुगुह्यकरादिष्विति ख शङ्खं चक्रं गदां पद्मं मुषलं खड्गशार्ङ्गिके वनमालान्वितं दिक्षु विदिक्षु च यजेत् क्रमात्

हृदास्यनेत्रमूर्धाङ्घ्रिजानुगुह्यकरादिषु—शङ्खं चक्रं गदां पद्मं मुषलं खड्गशार्ङ्गिके। वनमालान्वितं दिक्षु विदिक्षु च यजेत् क्रमात्॥

Verse 16

अभ्यर्च्य च वहिस्तार्क्ष्यं देवस्य पुरतो ऽर्चयेत् विश्वक्सेनञ्च सोमेशं मध्ये आवरणाद्वहिः इन्द्रादिपरिचारेण पूज्य सर्वमवाप्नुयात्

पूर्वं सम्यगभ्यर्च्य, देवस्य पुरतः बहिः तार्क्ष्यं (गरुडं) अर्चयेत्। मध्ये विश्वक्सेनं सोमेशं च, ततः आवरणाद् बहिः इन्द्रादिपरिचारकैः सह पूज्य, सर्वमभीष्टं अवाप्नुयात्।