Varaha Purana 116.35: Adhyaya 116, Shloka 35

An Exposition on the Causes of Happiness and Suffering

Devanagari script

यस्तु प्राणान्प्रमुच्येत ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ लब्धेन चाप्यलब्धेन कुत्सितं कर्म गर्हयन् ॥

Recitation with translationVaraha Purana 116.35

Transliteration

yas tu prāṇān pramucyeta tataḥ saukhyataraṃ nu kim | labdhena cāpy alabdhena kutsitaṃ karma garhayan ||

Translation

Какая радость может быть выше радости того, кто способен даже жизнь отпустить? Это тот, кто порицает постыдное деяние — пришла ли выгода или не пришла.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• तु: indeed/but
• तु: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• प्राणान्: life-breaths; lives
• प्राणान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (plural)

• प्रमुच्येत: would give up/release
• प्रमुच्येत: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + मुच् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: प्र-

• ततः: from that; thereafter
• ततः: Apādāna-artha (अपादानार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)

• सौख्यतरम्: more pleasant/happier
• सौख्यतरम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सौख्यतर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तुलनात्मक

• नु: then?/indeed?
• नु: Praśna-nipāta (प्रश्ननिपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: प्रश्न/अनुनय-निपात

• किम्: what
• किम्: Prashna (प्रश्न)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक

• लब्धेन: with what is obtained
• लब्धेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: लब्ध (कृदन्त; लभ् (धातु) + क्त)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; क्त-प्रत्ययान्त; 'by/with what is obtained'

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction 'and')

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, अप्यर्थ (also/even)

• अलब्धेन: with what is not obtained
• अलब्धेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: अलब्ध (कृदन्त; नञ्-पूर्वक + लभ् (धातु) + क्त)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; नञ्-समासपूर्वक (negated)

• कुत्सितम्: blameworthy; vile
• कुत्सितम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुत्सित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• कर्म: action/deed
• कर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गर्हयन्: blaming/censuring
• गर्हयन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गर्ह् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपद-भाव

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Dharma Literature
• Nīti

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a classical ethical ideal: integrity that does not depend on material success, a theme common across Dharma and nīti corpora.

Which geographic location is identified?

No geographic location is mentioned in this verse.

What is the primary ethical instruction?

Condemn and avoid unethical action regardless of whether one experiences gain or lack of gain.