Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 46

Devanagari script

अयं यो वर्त्तते ब्रह्मा शतानन्द इति श्रुतः । तस्य चैवाष्टमे वर्षे मनुर्यः प्रथमो भवेत्

Transliteration

ayaṃ yo varttate brahmā śatānanda iti śrutaḥ | tasya caivāṣṭame varṣe manuryaḥ prathamo bhavet

Translation

Этот Брахма, что ныне владычествует, известен как Шатананда. В восьмой год его правления возникает тот, кто становится первым Ману.

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative)

• वर्तते: exists/continues
• वर्तते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• शतानन्दः: Śatānanda (name)
• शतानन्दः: Samjna (Apposition/संज्ञा)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक) + आनन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नामरूपेण समास (proper name)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)

• श्रुतः: is heard/known
• श्रुतः: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• अष्टमे: in the eighth
• अष्टमे: Adhikarana (Location in time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टम (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण ‘वर्षे’

• वर्षे: year
• वर्षे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• मनुः: Manu
• मनुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative)

• प्रथमः: first
• प्रथमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण ‘मनुः’

• भवेत्: would be/should become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A didactic tableau: Śiva explains cosmic administration—Brahmā named Śatānanda and the arising of the first Manu—while Devī listens; subtle cosmic motifs (lotus, time-wheel) appear behind them.

Characters & Entities

• Brahmā (Śatānanda)
• Manu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas locate sacred events within ordered cosmic administrations, showing Dharma unfolding through divinely governed epochs.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chronology is part of the Somanātha (Prabhāsa Kṣetra) account, grounding the shrine’s legend in cosmic time.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse provides cosmological-historical placement.