Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

Devanagari script

निर्मलं मानसातीतं भावग्राह्यमनूपमम् । सदा शांतं विरूपाक्षं शूलहस्तं जटाधरम्

Transliteration

nirmalaṃ mānasātītaṃ bhāvagrāhyamanūpamam | sadā śāṃtaṃ virūpākṣaṃ śūlahastaṃ jaṭādharam

Translation

Он безупречно чист и превыше ума, постигаем лишь чистой внутренней бхакти, несравненный—вечно умиротворённый; Владыка с широкими очами, с трезубцем в руке, с волосами-джатами.

Word by Word

• निर्मलम्: spotless, pure
• निर्मलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निर्-मल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. n.); विशेषणम्

• मानसातीतम्: beyond the mind
• मानसातीतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मानस-अतीत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. n.); समासः—पञ्चमी-तत्पुरुषः (मानसात् अतीतम्)

• भावग्राह्यम्: apprehensible by devotion/feeling
• भावग्राह्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भाव-ग्राह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. n.); समासः—तत्पुरुषः (भावेन ग्राह्यम्)

• अनूपमम्: incomparable
• अनूपमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनूपम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. n.); विशेषणम्

• सदा: always
• सदा: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• शान्तम्: peaceful
• शान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. n.); विशेषणम्

• विरूपाक्षम्: Virūpākṣa (the odd/unique-eyed one)
• विरूपाक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वि-रूप-अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. m.); समासः—बहुव्रीहिः (विरूपे अक्षिणी यस्य)

• शूलहस्तम्: having a trident in hand
• शूलहस्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शूल-हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. m.); समासः—बहुव्रीहिः (शूलः हस्ते यस्य)

• जटाधरम्: wearing matted locks
• जटाधरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: जटा-धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg. m.); समासः—उपपद-तत्पुरुषः (जटां धरति)

Speaker

Unspecified (within Prabhāsakṣetra Māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Inside the sanctum, the Liṅga is worshiped while a subtle vision of Virūpākṣa Śiva appears: calm face, wide eyes, trident in hand, matted locks—yet the atmosphere suggests he is beyond thought, present through devotion.

Characters & Entities

• Virūpākṣa
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is known not merely by intellect but through purified devotion; His peace and purity are the model for inner worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, in whose Māhātmya the Lord’s qualities and iconography are celebrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; it supports dhyāna (meditation) and bhakti as modes of approach.