Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते विश्वधात्रिके । नमस्ते पद्मपत्राक्षि नमस्ते कांचनद्युते

Transliteration

devā ūcuḥ | namaste devadeveśi namaste viśvadhātrike | namaste padmapatrākṣi namaste kāṃcanadyute

Translation

Боги сказали: «Поклон Тебе, о Владычица богов; поклон Тебе, о Поддерживающая вселенную. Поклон Тебе, о Лотосолепестковая-Око; поклон Тебе, о Сияющая золотом».

Word by Word

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद

• नमः: salutation
• नमः: Kriyā-artha (Salutation formula/नमस्कारार्थ)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोग (used as salutation)

• ते: to you
• ते: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन (enclitic form)

• देवदेवेशि: O sovereign of the god of gods
• देवदेवेशि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + ईशिन्/ईशि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन (8th/Vocative); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां देवः तस्य ईशि = lord of the god of gods)

• नमः: salutation
• नमः: Kriyā-artha (Salutation formula/नमस्कारार्थ)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; नमस्कारार्थ

• ते: to you
• ते: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी एकवचन (enclitic)

• विश्वधात्रिके: O sustainer of the universe
• विश्वधात्रिके: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + धातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विश्वस्य धात्री = sustainer of the universe)

• नमः: salutation
• नमः: Kriyā-artha (Salutation formula/नमस्कारार्थ)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; नमस्कारार्थ

• ते: to you
• ते: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी एकवचन (enclitic)

• पद्मपत्राक्षि: O lotus-petal-eyed (one)
• पद्मपत्राक्षि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + पत्र (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन; बहुव्रीहि (पद्मपत्रे इव अक्षिणी यस्याः = she whose eyes are like lotus-petals)

• नमः: salutation
• नमः: Kriyā-artha (Salutation formula/नमस्कारार्थ)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; नमस्कारार्थ

• ते: to you
• ते: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी एकवचन (enclitic)

• काञ्चनद्युते: O golden-radiant (one)
• काञ्चनद्युते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भाव (काञ्चनी द्युतिः यस्याः = golden-lustrous)

Speaker

Devas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī/Devī

Visual Art Cues

Scene: The devas chant salutations to Pārvatī: ‘Devadeveśī, Viśvadhātrikā, lotus-eyed, golden-radiant’; Devī appears with serene lotus-like eyes and a warm golden aura, receiving the hymn.

Characters & Entities

• Devāḥ
• Devī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devī is affirmed as supreme sovereignty and cosmic support—worthy of direct worship and remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, the setting in which the Devas offer this hymn of praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse models nāma-stuti (praise through divine epithets) as a form of worship.