Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 363

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये हिरण्यातुण्डपुर घर्घरह्रदकन्देश्वर माहात्म्यवर्णनंनाम त्रिषष्ट्युत्तरत्रिशतत मोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye hiraṇyātuṇḍapura ghargharahradakandeśvara māhātmyavarṇanaṃnāma triṣaṣṭyuttaratriśatata mo'dhyāyaḥ

Translation

Так, в «Шри Сканда‑Махапуране», в Самхите из восьмидесяти одной тысячи шлок, в седьмой части — Прабхаса‑кханде, в первом разделе — «Прабхаса‑кшетра‑махатмье», завершается 363‑я глава, озаглавленная «Описание величия Хираньи, Тундпуры, озера Гхаргхара и Кандешвары».

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (quotative particle) — ‘thus’

• श्री-स्कान्दे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्री-स्कान्दे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कान्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन — ‘in Śrīskānda’

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन

• एकाशीति-साहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (collection)
• एकाशीति-साहस्र्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्या) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन — ‘in the eighty-one-thousand [collection]’

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन — ‘in the seventh’

• प्रभास-खण्डे: in the Prabhāsa-khaṇḍa
• प्रभास-खण्डे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन

• प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्ये: in the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya
• प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन

• हिरण्य-तुण्डपुर-घर्घरह्रद-कन्देश्वर-माहात्म्य-वर्णनम्: the description of the greatness of Hiraṇya-Tuṇḍapura, Gharghara lake, and Kandeśvara
• हिरण्य-तुण्डपुर-घर्घरह्रद-कन्देश्वर-माहात्म्य-वर्णनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हिरण्य (प्रातिपदिक) + तुण्डपुर (प्रातिपदिक) + घर्घर (प्रातिपदिक) + ह्रद (प्रातिपदिक) + कन्देश्वर (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन — अध्याय-शीर्षक (chapter title)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय — ‘named/called’

• त्रिषष्टि-उत्तर-त्रिशततमः: three-hundred-and-sixty-third
• त्रिषष्टि-उत्तर-त्रिशततमः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रिषष्टि (संख्या) + उत्तर (प्रातिपदिक) + त्रिशततम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन — अध्यायस्य विशेषणम् (the 363rd)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन

Speaker

Narrator/Redactor (colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hiraṇyā–Tuṇḍapura–Gharghara-hrada–Kandeśvara (chapter title cluster)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Manuscript-ending moment: a scribe’s colophon panel naming the chapter and its tirthas; evokes palm-leaf or paper folios with rubricated headings.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Hiraṇyā
• Tuṇḍapura
• Gharghara-hrada
• Kandeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It confirms the chapter’s scope: multiple connected shrines and waters are treated as a unified sacred circuit within Prabhāsa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hiraṇyā bank, Tuṇḍapura, Gharghara-hrada, and Kandeśvara in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a concluding colophon naming the māhātmya topic.