Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

शृङ्गारेश्वरनामा च तेन पापौघनाशनः । पूजयेद्यो विधानेन तत्र स्थाने स्थितं भवम् । दारिद्र्यदुःखसंयुक्तो न स भूयाद्भवे क्वचित्

Transliteration

śṛṅgāreśvaranāmā ca tena pāpaughanāśanaḥ | pūjayedyo vidhānena tatra sthāne sthitaṃ bhavam | dāridryaduḥkhasaṃyukto na sa bhūyādbhave kvacit

Translation

Потому он именуется Шрингарешвара — уничтожитель множества грехов. Кто, соблюдая установление, поклоняется Бхаве (Шиве), пребывающему в том святом месте, тот более никогда в мирском бытии не будет отягощён ни бедностью, ни страданием.

Word by Word

• शृङ्गारेश्वरनामा: named Śṛṅgāreśvara
• शृङ्गारेश्वरनामा: कर्तृविशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शृङ्गारेश्वर (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘यस्य नाम शृङ्गारेश्वरः’ (qualifying implied ‘देवः/भवः’)

• च: and
• च: सम्बन्ध/निपात (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय

• तेन: thereby/by him
• तेन: करण (Means)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया विभक्ति (Instrumental), एकवचन; ‘by that/thereby’

• पापौघनाशनः: destroyer of masses of sins
• पापौघनाशनः: कर्तृविशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (one who destroys heaps of sins)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: क्रिया (Injunction)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यः: who
• यः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• विधानेन: by the prescribed procedure
• विधानेन: करण (Means)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक

• स्थाने: in the place
• स्थाने: अधिकरण (Location)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन

• स्थितम्: situated
• स्थितम्: कर्मविशेषण (Object qualifier)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘भवम्’)

• भवम्: Bhava (Śiva)
• भवम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन; शिवपर्याय

• दारिद्र्यदुःखसंयुक्तः: afflicted with poverty and sorrow
• दारिद्र्यदुःखसंयुक्तः: कर्तृविशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दारिद्र्य (प्रातिपदिक) + दुःख (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘स’)

• न: not
• न: निपात (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध (negation particle)

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन

• भूयात्: would become
• भूयात्: क्रिया (Result)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• भवे: in existence/in the world
• भवे: अधिकरण (Domain)
• Type: Noun
• Root: भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन; ‘in the world/existence’

• क्वचित्: ever/anywhere
• क्वचित्: क्रियाविशेषण (Indefinite)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय, देश/कालवाचक (indefinite adverb: ever/anywhere)

Speaker

Īśvara (Śiva) [contextual attribution within Prabhāsakṣetra Māhātmya]

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śṛṅgāreśvara (Śṛṅga-saras-sthita)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī

Visual Art Cues

Scene: A devotee, previously distressed, approaches the Śṛṅgāreśvara liṅga with orderly offerings; the atmosphere shifts from hardship to calm assurance as ‘pāpaugha’ is symbolically washed away.

Characters & Entities

• Śṛṅgāreśvara
• Bhava (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual devotion performed with proper observance at a sanctified kṣetra purifies sin and transforms one’s worldly condition through Śiva’s grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Śṛṅgāreśvara shrine in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (pūjā) of Bhava (Śiva) “vidhānena”—according to the prescribed ritual method—at the consecrated site.