Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

अस्मत्कुले मृता ये च गतिर्येषां न विद्यते । रौरवे चांधतामिस्रे कालसूत्रे च ये गताः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम्

Transliteration

asmatkule mṛtā ye ca gatiryeṣāṃ na vidyate | raurave cāṃdhatāmisre kālasūtre ca ye gatāḥ | teṣāmuddharaṇārthāya imaṃ piṃḍaṃ dadāmyaham

Translation

Для тех, кто умер в нашем роду и кому неведом дальнейший приют и путь — для ушедших в Раурава, Андхатамисру или Каласутру — ради их избавления я приношу эту пинду (piṇḍa).

Word by Word

• अस्मत्-कुले: in our family/lineage
• अस्मत्-कुले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अस्मत्-षष्ठी + कुले-सप्तमी) = 'अस्माकं कुले'

• मृताः: dead
• मृताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) → मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकाले कृदन्तः

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• गतिः: refuge/way/destination
• गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• येषाम्: of whom
• येषाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक निपात (negation particle)

• विद्यते: exists/is found
• विद्यते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु) → विद्यते
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; भावे/कर्तरि प्रयोगः

• रौरवे: in Raurava (hell)
• रौरवे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रौरव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; नरकनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• अन्धतामिस्रे: in Andhatāmisra (hell)
• अन्धतामिस्रे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्ध + तामिस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कर्मधारयः (अन्धं तामिस्रम्) नरकनाम

• कालसूत्रे: in Kālasūtra (hell)
• कालसूत्रे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल + सूत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुषः (कालस्य सूत्रम्) नरकनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• गताः: gone (to)
• गताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकाले कृदन्तः

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• उद्धरण-अर्थाय: for the purpose of deliverance
• उद्धरण-अर्थाय: Sampradana (Dative/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: उद्धरण (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; तत्पुरुषः (उद्धरणस्य अर्थः) + चतुर्थी = प्रयोजन (dative of purpose)

• इमम्: this
• इमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम्

• पिण्डम्: rice-ball offering (piṇḍa)
• पिण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• ददामि: I give
• ददामि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Ritual declaration by the performer (piṇḍa-dātā) within the narrative instruction

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (uddhāra-śrāddha context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis of Naimiṣāraṇya

Visual Art Cues

Scene: A devotee offers a piṇḍa with intense prayer, envisioning ancestors trapped in dark, fiery realms; the sacred shore of Prabhāsa contrasts with the imagined naraka scenes, emphasizing rescue through rite.

Characters & Entities

• Raurava
• Andhatāmisra
• Kālasūtra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual compassion and responsibility can be directed even toward those suffering severe karmic consequences, seeking their uplift through sacred offering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where piṇḍa offerings are framed as potent for ancestor-upliftment.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer a dedicated piṇḍa with the explicit intention of rescuing ancestors who have fallen into hell realms.