Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

गच्छ प्राभासिके क्षेत्रे ब्रह्मभागमनुत्तमम् । ऋषितोयातटे रम्ये ब्राह्मणैरुपशोभिते

Transliteration

gaccha prābhāsike kṣetre brahmabhāgamanuttamam | ṛṣitoyātaṭe ramye brāhmaṇairupaśobhite

Translation

Ступай в священную область Прабхасика, к несравненному месту, именуемому Брахмабхага, на прекрасный берег реки Ришитоя, украшенный присутствием брахманов.

Word by Word

• गच्छ: go
• गच्छ: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• प्राभासिके: in Prābhāsika
• प्राभासिके: Adhikarana (Location qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राभासिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; क्षेत्रे इति विशेषणम्

• क्षेत्रे: in the sacred field/place
• क्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• ब्रह्म-भागम्: the portion/region of Brahmā
• ब्रह्म-भागम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः भागः)

• अनुत्तमम्: unsurpassed, excellent
• अनुत्तमम्: Karman (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ब्रह्मभागम् इति विशेषणम्

• ऋषि-तोय-तटे: on the bank of the sages’ water (holy water)
• ऋषि-तोय-तटे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक) + तोय (प्रातिपदिक) + तट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-परम्परा (ऋषीणां तोयं यस्मिन्/यत्र, तस्य तटः)

• रम्ये: beautiful
• रम्ये: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तटे इति विशेषणम्

• ब्राह्मणैः: by Brahmins
• ब्राह्मणैः: Karana/Agent-in-passive (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), बहुवचन

• उपशोभिते: adorned
• उपशोभिते: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उप + शुभ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तटे/क्षेत्रे इत्यर्थे विशेषणम्

Speaker

Viṣṇu

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmabhāga (in Prābhāsika kṣetra)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu instructs Sāmba: a journey to Prabhāsa, to Brahmabhāga on the lovely Ṛṣitoyā bank, where Brāhmaṇas dwell—an inviting riverside sacred settlement.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Prabhāsa-kṣetra
• Brahmabhāga
• Ṛṣitoyā
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When seeking purification, one should follow divine instruction and approach consecrated tīrthas upheld by dharmic communities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Brahmabhāga in Prabhāsa-kṣetra, situated on the bank of the river Ṛṣitoyā.

What ritualistic prescription is mentioned?

A pilgrimage directive—go to the specified tīrtha (Brahmabhāga at Ṛṣitoyā-taṭa).