Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 302

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गंधर्वेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्व्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye gaṃdharveśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma dvyuttaratriśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

Так завершается триста второй раздел, именуемый «Описание величия Гандхарвешвары», в Прабхаса-кханде — в составе «Махатмьи Прабхаса-кшетры» — Шри Сканда Махапураны, в Самхите из восьмидесяти одной тысячи (стихов).

Word by Word

• इति: thus
• इति: Vacana-parisamapti (Closure/समाप्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्त्यर्थक (quotative/end marker)

• श्री-स्कांदे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्री-स्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection) of eighty-one thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (qualifying खण्डे)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa-khaṇḍa
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (qualifying माहात्म्ये)

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभासक्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• गन्धर्वेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: the description of the greatness of Gandharveśvara
• गन्धर्वेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Heading/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्वेश्वर + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• नाम: named
• नाम: Nirdharana (Naming/नामनिर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (as called/namely)

• द्व्युत्तरत्रिशततमः: three hundred and two (302nd)
• द्व्युत्तरत्रिशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + उत्तर + त्रिशत + तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (qualifying अध्यायः)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Heading/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

Speaker

Colophon/Redactorial closure

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṃdharveśvara (as chapter topic) within Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (outer frame) / Devī (inner frame)

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-style colophon scene: sages in an assembly, palm-leaf manuscript, concluding rubric naming Gaṃdharveśvara-māhātmya and chapter number within Prabhāsa-khaṇḍa.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsa Kṣetra
• Gaṃdharveśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

As a colophon, it formally concludes the tīrtha-glorification, preserving the lineage and structure of the sacred travel narrative.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṃdharveśvara within Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a chapter-ending colophon.