Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

यस्यान्यः कुरुते शक्त्या तीर्थयात्रां तथेश्वरि । स्वकीयद्रव्ययानाभ्यां फलं तस्य चतुर्गुणम्

Transliteration

yasyānyaḥ kurute śaktyā tīrthayātrāṃ tatheśvari | svakīyadravyayānābhyāṃ phalaṃ tasya caturguṇam

Translation

О Ишвари, если паломничество к тиртхе совершается за кого-то другим по мере сил, а он предоставляет своё имущество и средство передвижения, то плод для него становится вчетверо больше.

Word by Word

• यस्य: of whom
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम (relative)

• अन्यः: another (person)
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कुरुते: does, performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्

• शक्त्या: with ability/as able
• शक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• तीर्थ: pilgrimage-place
• तीर्थ: —
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)

• यात्राम्: pilgrimage (journey)
• यात्राम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तीर्थ-यात्रा (तत्पुरुष: 'pilgrimage-journey')

• तथा: thus, in that manner
• तथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'thus/so')

• ईश्वरि: O Goddess/Lady
• ईश्वरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ईश्वरि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• स्वकीय: one's own
• स्वकीय: —
• Type: Adjective
• Root: स्वकीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)

• द्रव्य: money, substance
• द्रव्य: —
• Type: Noun
• Root: द्रव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासमध्यपद (in compound)

• यानाभ्याम्: by (his) own money and vehicle
• यानाभ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), द्विवचन; स्वकीय-द्रव्य-यान (द्वन्द्व/समाहार-द्वन्द्व-प्राय: 'own money and vehicle')

• फलम्: the fruit (result)
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• चतुः: four
• चतुः: —
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (in compound)

• गुणम्: fourfold
• गुणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; चतुर्-गुण (द्विगु: 'fourfold'), विशेषण (फलम्)

Speaker

Īśvarī (Pārvatī) or a Devī addressed as 'Īśvari' (contextual narrator within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvarī (vocative: īśvari)

Visual Art Cues

Scene: A householder offers coins, a cart, and provisions to a pilgrim who bows and departs toward Prabhāsa; the sponsor performs saṅkalpa before a small Śiva emblem, indicating merit transfer through support.

Characters & Entities

• Īśvarī (addressed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Supporting another’s pilgrimage is a powerful dharmic act; enabling sacred travel multiplies merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the rule concerns tīrtha-yātrā generally within the Prabhāsakṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Provide resources (dravya) and conveyance (yāna) to facilitate another’s pilgrimage; the merit is said to be fourfold.