Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

चमसैः पीतवन्तस्ते सोमं देवा महर्षयः । चमसोद्भेदनामेति तेन ख्यातं धरातले

Transliteration

camasaiḥ pītavantaste somaṃ devā maharṣayaḥ | camasodbhedanāmeti tena khyātaṃ dharātale

Translation

Там боги и великие риши пили сому, черпая её чамасами (ритуальными ковшами); потому это место стало называться «Чамасодбхеда» и под этим именем прославилось на земле.

Word by Word

• चमसैः: with cups (camasas)
• चमसैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चमस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• पीतवन्तः: having drunk
• पीतवन्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √पा (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्तवत्-प्रत्ययान्त कर्तरि, ‘पीताः’

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम

• सोमम्: Soma (nectar)
• सोमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• महर्षयः: great sages
• महर्षयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महर्षि (प्रातिपदिक; महा + ऋषि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः ‘महान्तः ऋषयः’

• चमसोद्भेदनाम: the name ‘Camasodbheda’
• चमसोद्भेदनाम: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चमस (प्रातिपदिक) + उद्भेद (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः ‘चमसोद्भेदस्य नाम’

• एति: comes/is (is called)
• एति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √इ (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तेन: therefore/by that
• तेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• ख्यातम्: is renowned
• ख्यातम्: Kriya (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: √ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, ‘प्रसिद्धम्’

• धरातले: on the earth’s surface
• धरातले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरातल (प्रातिपदिक; धरा + तल)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषः ‘धरायाः तलम्’

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Camasodbheda

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A Vedic sacrificial pavilion: devas and mahārṣis seated in rows, each holding a camasa (ladle/cup) raised to drink Soma; luminous Soma vessel at center; the landscape subtly marked as Camasodbheda.

Characters & Entities

• Devas
• Maharṣis
• Soma
• Camasa
• Camasodbheda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s name and fame often preserve its ritual memory; sacred places are living archives of dharma and yajña.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Camasodbheda in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct injunction; it explains the site’s sanctity through Soma-related Vedic ritual performed by devas and sages.