Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

विमानं तस्य तुष्टेन दत्तं वै विष्णुना स्वयम् । कामगं वरवर्णेन बर्हिणेन विनादितम्

Transliteration

vimānaṃ tasya tuṣṭena dattaṃ vai viṣṇunā svayam | kāmagaṃ varavarṇena barhiṇena vināditam

Translation

Вимана того царя была дарована самим Вишну, довольным им. Она двигалась куда ни пожелай, и звучала сладостным криком великолепного павлина сияющего окраса.

Word by Word

• विमानम्: a celestial chariot/vehicle
• विमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1/2), एकवचन; here as कर्म (object)

• तस्य: of him/for him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• तुष्टेन: being pleased/satisfied
• तुष्टेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √तुष् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3), एकवचन; विशेषणम् (instrumental)

• दत्तम्: given
• दत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दा (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1/2), एकवचन; कर्मणि-भूतकृदन्त, विमानम् इति विशेषणम्

• वै: indeed
• वै: —
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• विष्णुना: by Viṣṇu
• विष्णुना: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3), एकवचन; कर्तृ-करणभावे (agent in passive)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb); स्वकृत्य-निर्देश

• कामगम्: moving at will
• कामगम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कामग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1/2), एकवचन; विमानस्य विशेषणम्

• वरवर्णेन: by the excellent-colored (one)
• वरवर्णेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: वरवर्ण (प्रातिपदिक: वर + वर्ण)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3), एकवचन; विशेषणम् (instrumental)

• बर्हिणेन: by the peacock
• बर्हिणेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बर्हिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3), एकवचन; करण (instrument)

• विनादितम्: made resounding
• विनादितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विनादित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नद् (धातु) + णिच् + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1/2), एकवचन; कर्मणि-भूतकृदन्त, विमानम् इति विशेषणम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu, serene and luminous, grants a wish-moving vimāna to King Nanda; a radiant peacock perches upon it, its call echoing like auspicious music across the sky.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Nanda (king)
• vimāna
• barhin (peacock)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine favor may grant extraordinary powers, but such gifts must be carried with humility; otherwise they can become instruments leading to downfall.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is within Prabhāsakṣetra-māhātmya, though this verse focuses on the boon rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes a divine bestowal (anugraha).