Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 138

Devanagari script

तपश्च तप्तं तेनैव स्नातं तेनैव पुष्करे । केदारे तु जलं तेन गत्वा पीतं तु निश्चितम्

Transliteration

tapaśca taptaṃ tenaiva snātaṃ tenaiva puṣkare | kedāre tu jalaṃ tena gatvā pītaṃ tu niścitam

Translation

Им одним поистине совершена была аскеза; им одним совершено было омовение в Пушкаре; и, придя в Кедару, он несомненно испил там святой воды.

Word by Word

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• तप्तम्: performed (austerity done)
• तप्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात (restrictive particle)

• स्नातम्: bathed
• स्नातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात

• पुष्करे: at Puṣkara
• पुष्करे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुष्कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; स्थानवाचक

• केदारे: at Kedāra
• केदारे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; स्थानवाचक

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (contrast/emphasis)

• जलम्: water
• जलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकाल (prior action)

• पीतम्: drunk
• पीतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• निश्चितम्: certain, assured
• निश्चितम्: Vidhaya-visheshana (Predicate qualifier/विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निश्चित (प्रातिपदिक; नि + चि + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण/विधेय (predicate)

Speaker

Unnamed narrator (contextual voice within Prabhāsakṣetramāhātmya; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣkara; Kedāra (comparative)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee is praised as having, through one concentrated observance, effectively performed tapas, bathed at Puṣkara, and drunk Kedāra water—shown as symbolic vignettes around a central worship scene.

Characters & Entities

• Puṣkara
• Kedāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True merit is praised through sincere austerity and sanctifying oneself by pilgrimage, bathing, and reverent contact with tīrtha-waters.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Puṣkara and Kedāra are highlighted as powerful tīrthas whose bathing and waters confer assured पुण्य (merit).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at Puṣkara and drinking the sacred water at Kedāra after going there.