Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

चन्द्रभागा च गंगा च तथा यत्र सरस्वती । देवास्ते न मनुष्यास्ते तिस्रो नद्यः पिबन्ति ये

Transliteration

candrabhāgā ca gaṃgā ca tathā yatra sarasvatī | devāste na manuṣyāste tisro nadyaḥ pibanti ye

Translation

Там, где пребывают Чандрабхага и Ганга, и также Сарасвати, пьющие из этих трёх рек — боги, а не люди.

Word by Word

• चन्द्रभागा: Candrabhāgā (river)
• चन्द्रभागा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रभागा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• गङ्गा: Gaṅgā
• गङ्गा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (adverb: ‘likewise/also’)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb: ‘where’)

• सरस्वती: Sarasvatī
• सरस्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ते: they/those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• मनुष्याः: humans
• मनुष्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ते: they/those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• तिस्रः: three
• तिस्रः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण (to ‘नद्यः’)

• नद्यः: rivers
• नद्यः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पिबन्ति: drink
• पिबन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पा (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

Speaker

Skanda (deduced)

Characters & Entities

• Candrabhāgā
• Gaṅgā
• Sarasvatī
• Prabhāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-water is portrayed as transformative: contact with multiple sacred rivers elevates human life toward the divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A sacred locale associated with Candrabhāgā, Gaṅgā, and Sarasvatī in the Prabhāsa Māhātmya framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāna—drinking the waters of the sacred rivers (a common tīrtha practice), though details are not elaborated.