Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तथा शत सहस्राणि यानि कानि द्विसप्ततिम् । अशीतिं च सहस्राणि त्रैलोक्यस्येश्वरोऽभवत्

Transliteration

tathā śata sahasrāṇi yāni kāni dvisaptatim | aśītiṃ ca sahasrāṇi trailokyasyeśvaro'bhavat

Translation

Так же, в течение ста тысяч лет, затем семидесяти двух тысяч лет и ещё восьмидесяти тысяч лет он был владыкой трёх миров.

Word by Word

• तथा: thus/also
• तथा: Sambandha (Discourse/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकार/समुच्चयार्थक-क्रियाविशेषण — Indeclinable adverb (thus/also)

• शत: one hundred
• शत: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular (संख्यावाचक, सहस्राणि विशेषणम्)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: Karma (Measure/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन — Neuter, Nom./Acc., Plural

• यानि: which
• यानि: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन — Neuter, Nom./Acc., Plural (सहस्राणि विशेषण/सम्बन्ध)

• कानि: some/any
• कानि: Sambandha (Indefinite/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन — Neuter, Nom./Acc., Plural (अनिश्चितार्थे)

• द्विसप्ततिम्: seventy-two
• द्विसप्ततिम्: Karma (Measure/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वि-सप्तति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Feminine, Accusative (2nd), Singular; समासः: द्वे + सप्ततिः (द्विगु)

• अशीतिम्: eighty
• अशीतिम्: Karma (Measure/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अशीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Feminine, Accusative (2nd), Singular

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक — Indeclinable conjunction (and)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: Karma (Measure/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन — Neuter, Nom./Acc., Plural

• त्रैलोक्यस्य: of the three worlds
• त्रैलोक्यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Neuter, Genitive (6th), Singular; समासः: त्रि + लोक (द्विगु)

• ईश्वरः: lord/ruler
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative (1st), Singular

• अभवत्: became/was
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन — Imperfect, 3rd person, Singular

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A symbolic depiction of Hiraṇyakaśipu’s lordship: three-tiered cosmos with the daitya’s emblematic presence, but with time-wheels indicating eventual decline.

Characters & Entities

• Trailokya (Three Worlds)
• Hiraṇyakaśipu (implied from prior verse)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even vast spans of dominion over the worlds are temporary within the larger moral rhythm of dharma and adharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within Prabhāsakṣetra’s māhātmya discourse, indirectly strengthening the sacred narrative tapestry of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is mentioned.