Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

संस्थितः पापशमने तत्र स्थाने स्थलोपरि । कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे यस्तं पूजयते नरः

Transliteration

saṃsthitaḥ pāpaśamane tatra sthāne sthalopari | kārtikyāṃ kṛttikāyoge yastaṃ pūjayate naraḥ

Translation

Там, на той священной земле, он пребывает как усмиритель грехов; кто поклонится ему в месяц Картика, при соединении Криттики,

Word by Word

• संस्थितः: situated; stationed
• संस्थितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्था (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त/भूतकर्मणि), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अर्थे—स्थितः (having stood/being situated)

• पापशमने: in the sin-destroying (place)
• पापशमने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पाप-शमन (प्रातिपदिक; पाप + शमन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: पापस्य शमनम्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• स्थाने: in the place
• स्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• स्थलोपरी: upon the ground; on the spot
• स्थलोपरी: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्थल-उपरि (अव्यय; स्थल + उपरि)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्यय (postposition-like indeclinable)

• कार्तिक्यां: in (the time of) Kārtikī
• कार्तिक्यां: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; (कार्तिकी-नक्षत्र/तिथि/मास-संबन्धे)

• कृत्तिकायोगे: at the conjunction with Kṛttikā (asterism)
• कृत्तिकायोगे: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृत्तिका-योग (प्रातिपदिक; कृत्तिका + योग)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (कृत्तिकायाः योगः)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; संकेत (demonstrative pronoun)

• पूजयते: worships
• पूजयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष? (No) — मध्यम/उत्तम?; रूपतः: प्रथमपुरुष एकवचन (3rd person singular)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Characters & Entities

• Lakulīśa
• Kārttika (month)
• Kṛttikā (nakṣatra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right timing joined to right place—worship in sacred time (Kārttika, Kṛttikā) at a sanctified site is praised as especially purifying.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Lakulīśa sthala in Prabhāsakṣetra, described as a pāpaśamana (sin-quelling) place.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship Lakulīśa specifically during Kārttika month when Kṛttikā nakṣatra is in effect.